Mechanizm z Antykithiry – nowe zagadki. Gdy powstawał, Grecy nie znali trygonometrii

Najnowsze badania wskazują, że mechanizm z Antykithiry jest o około sto lat starszy, niż do niedawna sądzono. Na pozór to niewiele, jednak oznacza to, że zbudowano go w czasie, gdy Grecy nie znali jeszcze trygonometrii. Skąd zatem wzięła się wiedza, pozwalająca na działanie mechanizmu?

Starożytny artefakt

Mechanizm z Antykithiry nie jest dla czytelników Gadżetomanii nowością – szczegółowy opis konstrukcji i okoliczności jej odnalezienia znajdziecie w artykule „Starożytny laptop. Zadziwiający mechanizm z Antykithiry”.

Nauka, w tym również archeologia nie stoi jednak w miejscu, a nowe odkrycia sprawiają, że czasem trzeba zweryfikować stare hipotezy. Z taką sytuacją mamy do czynienia właśnie w przypadku mechanizmu z Antykithiry.

Ten znaleziony na początku XX wieku u wybrzeży greckiej wyspy Antykithira, starożytny artefakt przez długie lata przeleżał w rupieciarni muzeum w Atenach – bezkształtna bryła brązu nie wyglądała interesująco dla badaczy. Dopiero późniejsze, bardziej wnikliwe oględziny znaleziska nasunęły przypuszczenia, że mamy do czynienia z jakąś formą bardzo starego zegara, którego poziom technologiczny wskazywał na około XV wiek.

Pogląd ten został z czasem zweryfikowany dzięki porównaniu z nieco podobnym, choć znacznie prostszym i młodszym mechanizmem, pochodzącym z Bizancjum.

Mechanizm, nazywany nieco na wyrost starożytnym komputerem, okazał się bardzo złożonym kalendarzem, pozwalającym na śledzenie ruchu Słońca i Księżyca, wskazywanie pozycji znanych wówczas planet, niektórych gwiazd i gwiazdozbiorów, przewidywanie zaćmień i synchronizację kilku stosowanych wówczas kalendarzy, a nawet uwzględnianie w obliczeniach lat przestępnych czy faktu, że obiekty kosmiczne poruszają się po orbitach eliptycznych. Czytaj więcej

Titanic starożytności

To jednak nie koniec niespodzianek. W 2014 roku wznowiono poszukiwania w miejscu znalezienia mechanizmu. Ekspedycja „Return to Antikythera” wykorzystała do tego najnowocześniejszy, dostępny sprzęt, w tym m.in. wyjątkowy skafander nurkowy (jego opis znajdziecie w artykule „Egzoszkielet jak z gry „Bioshock”. Nurek zejdzie w nim na ponad 300 metrów”). Prowadzone na dnie badania ujawniły, że statek przewożący mechanizm również nie należał do przeciętnych.

Prace archeologiczne pozwoliły m.in. na odkrycie dwumetrowej włóczni z brązu – zbyt dużej i ciężkiej, by mogła być używana przez człowieka. Prawdopodobnym wyjaśnieniem jej obecności jest transportowanie razem z mechanizmem jakiegoś posągu, być może wojownika.

Zobacz również: ASIMO - tańczący robot

Co istotne, niedawne badania ujawniły jeszcze jedną ciekawostkę – statek transportujący mechanizm był największym znanym współcześnie statkiem starożytności. Jak skomentował Brendan Foley z Woods Hole Oceanographic Institution:

Dowody wskazują, że jest to największy starożytny wrak kiedykolwiek odkryty. To Titanic świata antycznego.

Wiedza Babilończyków

Odkrycia i zagadki, związane z mechanizmem z Antykithiry na tym się jednak nie kończą! Zatonięcie statku, transportującego mechanizm miało miejsce około 85 — 65 roku p.Ch., a sam mechanizm – na podstawie wielu przesłanek datowano na około 150 – 100 rok p. Ch.

Badania te zostały niedawno podważone przez dwóch badaczy – historyka Christiána C. Carmana i fizyka Jamesa Evansa z University of Puget Sound w USA. Ich analiza wykazała, że kalendarz mechanizmu zaczyna się w 205 r. p. Ch., a mechanizm może być nawet 100 lat starszy, niż dotychczas szacowano. Oznacza to, że powstał niedługo po śmierci Archimedesa i jego twórcy mogli być uczniami tego uczonego.

Sednem odkrycia jest fakt, że – według obecnej wiedzy – starożytni Grecy nie znali w tamtym czasie trygonometrii. Pojawia się zatem pytanie, jak byli w stanie stworzyć mechanizm? Ustalenia badaczy wskazują, że budowniczy mechanizmu – kimkolwiek był – opierał się nie na trygonometrii, ale na babilońskiej arytmetyce.

Warto przy tym zaznaczyć, że wszelkie badania, dotyczące mechanizmu z Antykithiry prowadzone są na jego odnalezionym i rozkawałkowanym fragmencie, stanowiącym około jednej trzeciej całości. Przez lata – bazując m.in. na wynikach tomografii komputerowej — tworzono coraz wierniejsze rekonstrukcje jednak starożytne urządzenie wciąż potrafi nas zaskoczyć. Kto wie, jakie jeszcze niespodzianki kryje w sobie ten niezwykły mechanizm?

W artykule wykorzystałem informacje z serwisów University of Puget Sound, Archeowieści, Archeology, New York Times i IO9.

Podziel się:

Przeczytaj także:

Także w kategorii Nauka:

Tragedie w przestworzach - ataki na samoloty cywilne. Znacznie więcej niż podają media! 9 najgroźniejszych epidemii w historii ludzkości. Ebola i zika wypadają przy nich niewinnie Jak parzy meduza? Ten film wyjaśnia, dlaczego spotkanie z parzydełkami tak bardzo boli Juliusz Verne - trafione i nietrafione przepowiednie kultowego pisarza Artyleria bez prochu. Machiny wojenne z dawnych wieków Wynalazki Leonarda da Vinci. Nad czym pracował renesansowy geniusz? Stare i nowe stacje orbitalne. Co krąży nad naszymi głowami? Zobacz świat tak, jak widzi twój pupil. Spójrz okiem kota, psa i... ptaka Algorytm jest bogiem Układ QWERTY i szybkie pisanie. Długa historia technologicznego mitu Gigantyczne bombardy, moździerze i armaty. 9 największych dział, jakie kiedykolwiek zbudowano 23 pechowców, których zabiły ich własne wynalazki Najbardziej niedoceniane czołgi II wojny światowej 10 niesamowitych faktów na temat piersi Technologiczne mity. Bracia Wright wcale nie byli pierwszymi lotnikami. Kto ich ubiegł? Najdziwniejsze maszyny II wojny światowej [cz. 3]. III Rzesza Najdziwniejsze maszyny II wojny światowej [cz. 1]. Związek Radziecki 10 okrętów, które wygrały wojnę na morzu. Najciekawsze lotniskowce II wojny światowej Stalowe monstra. Najdziwniejsze czołgi z pionierskiego okresu rozwoju broni pancernej 9 najkrwawszych dyktatorów XX wieku. Nie tylko Hitler i Stalin! Największe bombowce strategiczne II wojny światowej Pierwszy lot Oriona. Sukces NASA, ale to nie ten statek zabierze ludzi na Marsa Ludzkie oko może zobaczyć niewidzialną podczerwień. Jak to możliwe? Pas Van Allena: odkryto niewidzialną tarczę, która chroni Ziemię przed promieniowaniem