21 gramów - tyle waży ludzka dusza. Dlaczego eksperyment, który tego dowiódł, nie ma żadnej wartości?

Czy da się eksperymentalnie dowieść istnienia duszy? W 1901 roku doktor Duncan MacDougall przeprowadził serię eksperymentów, które – jego zdaniem – dowiodły nie tylko, że dusza istnieje, ale także określiły jej wagę.

Z tego artykułu dowiesz się:

  1. Ile waży dusza?
  2. W jaki sposób doktor Duncan MacDougall przeprowadzał pomiary?
  3. Dlaczego eksperyment Duncana MacDougalla nie ma żadnej wartości?

Wiara i nauka

Przez tysiąclecia istnienie duszy było jedynie kwestią wiary. Niezależnie od wyznawanej religii, przekonanie o istnieniu w nas pierwiastka niematerialnego opierało się jedynie na wierze i nie mogło być w żaden sposób dowiedzione. Trwało to przez setki lat, jednak z czasem rozwój technologii i nauki sprawił, że powstały przyrządy pomiarowe wystarczająco dokładne, by pokusić się o poszukiwanie tego, co wprawdzie niewidoczne, ale – zdaniem części ówczesnych badaczy – istniejące.

Spory na temat tego, jaka jest istota duszy, czy dusza to to samo, co duch, gdzie jest umiejscowiona i co się z nią dzieje po śmierci prowadzili nie tylko teologowie, ale i całkiem poważni uczeni. Próba zrozumienia natury ludzkiej duszy doprowadziła pod koniec XIX wieku doktora Duncana MacDougalla, lekarza z Massachusetts, a zarazem członka Amerykańskiego Stowarzyszenia Badań nad Zjawiskami Nadprzyrodzonymi, do kilku wniosków.

Dotyczyły one jakiegoś niezdefiniowanego, biologicznego łącza, utrzymującego w ciele człowieka niesprecyzowaną, ale mającą masę substancję duszy. Śmierć oznaczała w związku z tym, że biologiczne łącze przestaje istnieć, a uwolniona substancja duszy opuszcza ciało człowieka. Czyli, że ważąc człowieka w momencie śmierci można odkryć, ile waży dusza.

Duncan MacDougall

Umieranie na wadze

MacDougall przystąpił do udowadniania swojej tezy. Jako pracujący w szpitalu lekarz miał dostęp do osób śmiertelnie chorych, które miały się stać obiektem osobliwych i budzących nawet wówczas wiele kontrowersji eksperymentów.

10 kwietnia 1901 roku na czułej, przemysłowej wadze umieszczono człowieka umierającego na gruźlicę, nazywaną wówczas suchotami. Czteroosobowa komisja z Duncanem MacDougallem obserwowała następnie jego agonię, odnotowując przy tym powolny spadek wagi, wynoszący średnio 28 gramów na godzinę. Dało się wytłumaczyć utratą wody przez wyniszczonego chorobą i pocącego się pacjenta.

Po kilku godzinach pacjent zmarł, a w zarejestrowanym momencie śmierci waga pokazała gwałtowny – znacznie szybszy niż w przypadku utraty wody – spadek masy ciała. Oszacowano go wówczas na 21 gramów, a ponieważ nie znaleziono żadnego innego wytłumaczenia, uznano, że za spadek wagi odpowiada opuszczająca ciało zmarłego dusza.

Podobne eksperymenty przeprowadzono w następnych miesiącach, obserwując za każdym razem niewielkie spadki wagi. Ponieważ doświadczenia MacDougalla spotkały się z nieprzychylną reakcją części mediów i opinii publicznej, władze szpitala zmieniły swoją decyzję: testy na umierających ludziach musiały zostać zakończone.

Artykuł z New York Timesa

Czy zwierzęta mają duszę

Następne eksperymenty Duncan MacDougall przeprowadzał zatem nie na ludziach, ale na psach, które po znieczuleniu były zabijane w imię nauki. Problem polegał na tym, że waga nie reagowała na psią śmierć. Czyżby zatem badacz nie tylko zważył duszę, ale przy okazji udowodnił, że – zgodnie z doktryną chrześcijańską – ma ją tylko człowiek?

Takie wnioski można było formułować na początku XX wieku, gdzie m.in. w poważnym periodyku „American Medicine” pojawił się artykuł eksperymentatora z rozważaniami, czy dusza człowieka jest lżejsza od powietrza.

Niestety, niedługo później sam Duncan MacDougall przyznał w listach, że wszystkie – z wyjątkiem pierwszego – eksperymenty prowadzone na ludziach wiązały się z różnymi problemami technicznymi, jak funkcjonowanie mechanizmu wagi czy kwestia dokładnego określenia momentu śmierci. W gruncie rzeczy tylko pierwszy przebiegał bez przeszkód, a badacz z czasem zaprzestał swoich eksperymentów, skupiając się na poezji.

Eksperyment bez znaczenia

W związku z tym rzeczywista wartość eksperymentów jest niewielka – jako miarodajny można uznać wynik pierwszego, jednak do wyciągania jakichkolwiek wniosków konieczna byłaby powtarzalność eksperymentu i jego wyniku, co w tym przypadku nie miało miejsca, a w kolejnych latach nie przeprowadzono dalszych badań.

Jaka jest zatem wartość eksperymentów MacDougalla? Choć nie wniosły nic do wiedzy medycznej, zainspirowały m.in. Laurę Gilpin do napisania wiersza „The Weight of a Soul”, a po latach Alejandro González Iñárritu, nakręcił świetny film „21 gramów”.

Otwarte pozostaje pytanie o to, czy śmierci człowieka towarzyszy mierzalny spadek wagi. Prowadzone w późniejszych latach eksperymenty dały sprzeczne rezultaty — aby poznać procesy, zachodzące w chwili śmierci uśmiercano m.in. owce i myszy. Czy zatem jedynym sposobem, by się o tym przekonać jest powtórzenie eksperymentów Duncana MacDougalla?

Podziel się:

Przeczytaj także:

Także w kategorii Nauka:

Sztuczki sprzedawców, na które musisz uważać Początek buntu maszyn: tak eksploduje robot NASA. Włożyli do niego baterie z Galaxy Note’a 7? Solar Roof: tak Elon Musk zniszczy gospodarkę opartą na węglu Oto przyszłość kosmicznego górnictwa. Robot RASSOR wydobędzie surowce na Marsie Jak to działa? Cz. 7: silnik spalinowy Jak to działa? Cz. 6: laser Prawie jak magia! Ten wynalazek pozwala na czytanie zamkniętych książek Watson: sztuczna inteligencja IBM-u uratowała już ludzkie życie. Co sprawia, że jest wyjątkowa? Jak to działa? Cz. 5: gaz kuchenny Akumulator zdradzi twoją tożsamość i sprawi, że zapłacisz wyższe rachunki Bez światła, królowej i żywności. Zadziwiające mrowisko w polskim, opuszczonym bunkrze atomowym Za tobą ciężki weekend? Oto wynalazek na miarę Nobla: lody na kaca Antropocen: Era Człowieka Niszczyciela Router Wi-Fi pozwala na identyfikowanie ludzi z 95-proc. dokładnością. Nawet przez ściany! Polski robot zadziwia świat. To elastyczna, zasilana światłem mikromaszyna Poznajcie Grahama. To człowiek, który jest w stanie przeżyć wypadek samochodowy Chcesz być lepszym kierowcą? Te gry poprawią twoje umiejętności Kogo zabije autonomiczny samochód: właściciela czy matkę z dzieckiem? Skąd wziął się znak @? Jest starszy od komputerów! Jak działa sterowanie myślami i kradzież wspomnień z mózgu? 10 niesamowitych faktów na temat piersi Tak powstaje ucho z drukarki 3D Tak działa orgazmotron, niesamowity gadżet erotyczny Technologiczne mity. Bracia Wright wcale nie byli pierwszymi lotnikami. Kto ich ubiegł?

Popularne w tym tygodniu:

Sztuczki sprzedawców, na które musisz uważać