21 gramów - tyle waży ludzka dusza. Dlaczego eksperyment, który tego dowiódł, nie ma żadnej wartości?

Czy da się eksperymentalnie dowieść istnienia duszy? W 1901 roku doktor Duncan MacDougall przeprowadził serię eksperymentów, które – jego zdaniem – dowiodły nie tylko, że dusza istnieje, ale także określiły jej wagę.

Z tego artykułu dowiesz się:

  1. Ile waży dusza?
  2. W jaki sposób doktor Duncan MacDougall przeprowadzał pomiary?
  3. Dlaczego eksperyment Duncana MacDougalla nie ma żadnej wartości?

Wiara i nauka

Przez tysiąclecia istnienie duszy było jedynie kwestią wiary. Niezależnie od wyznawanej religii, przekonanie o istnieniu w nas pierwiastka niematerialnego opierało się jedynie na wierze i nie mogło być w żaden sposób dowiedzione. Trwało to przez setki lat, jednak z czasem rozwój technologii i nauki sprawił, że powstały przyrządy pomiarowe wystarczająco dokładne, by pokusić się o poszukiwanie tego, co wprawdzie niewidoczne, ale – zdaniem części ówczesnych badaczy – istniejące.

Spory na temat tego, jaka jest istota duszy, czy dusza to to samo, co duch, gdzie jest umiejscowiona i co się z nią dzieje po śmierci prowadzili nie tylko teologowie, ale i całkiem poważni uczeni. Próba zrozumienia natury ludzkiej duszy doprowadziła pod koniec XIX wieku doktora Duncana MacDougalla, lekarza z Massachusetts, a zarazem członka Amerykańskiego Stowarzyszenia Badań nad Zjawiskami Nadprzyrodzonymi, do kilku wniosków.

Dotyczyły one jakiegoś niezdefiniowanego, biologicznego łącza, utrzymującego w ciele człowieka niesprecyzowaną, ale mającą masę substancję duszy. Śmierć oznaczała w związku z tym, że biologiczne łącze przestaje istnieć, a uwolniona substancja duszy opuszcza ciało człowieka. Czyli, że ważąc człowieka w momencie śmierci można odkryć, ile waży dusza.

Duncan MacDougall

Umieranie na wadze

MacDougall przystąpił do udowadniania swojej tezy. Jako pracujący w szpitalu lekarz miał dostęp do osób śmiertelnie chorych, które miały się stać obiektem osobliwych i budzących nawet wówczas wiele kontrowersji eksperymentów.

10 kwietnia 1901 roku na czułej, przemysłowej wadze umieszczono człowieka umierającego na gruźlicę, nazywaną wówczas suchotami. Czteroosobowa komisja z Duncanem MacDougallem obserwowała następnie jego agonię, odnotowując przy tym powolny spadek wagi, wynoszący średnio 28 gramów na godzinę. Dało się wytłumaczyć utratą wody przez wyniszczonego chorobą i pocącego się pacjenta.

Po kilku godzinach pacjent zmarł, a w zarejestrowanym momencie śmierci waga pokazała gwałtowny – znacznie szybszy niż w przypadku utraty wody – spadek masy ciała. Oszacowano go wówczas na 21 gramów, a ponieważ nie znaleziono żadnego innego wytłumaczenia, uznano, że za spadek wagi odpowiada opuszczająca ciało zmarłego dusza.

Zobacz również: Gadżetomania TV: Czy wiesz że... pierwsza fotokopiarka trafiła do sprzedaży w 1907 roku?

Podobne eksperymenty przeprowadzono w następnych miesiącach, obserwując za każdym razem niewielkie spadki wagi. Ponieważ doświadczenia MacDougalla spotkały się z nieprzychylną reakcją części mediów i opinii publicznej, władze szpitala zmieniły swoją decyzję: testy na umierających ludziach musiały zostać zakończone.

Artykuł z New York Timesa

Czy zwierzęta mają duszę

Następne eksperymenty Duncan MacDougall przeprowadzał zatem nie na ludziach, ale na psach, które po znieczuleniu były zabijane w imię nauki. Problem polegał na tym, że waga nie reagowała na psią śmierć. Czyżby zatem badacz nie tylko zważył duszę, ale przy okazji udowodnił, że – zgodnie z doktryną chrześcijańską – ma ją tylko człowiek?

Takie wnioski można było formułować na początku XX wieku, gdzie m.in. w poważnym periodyku „American Medicine” pojawił się artykuł eksperymentatora z rozważaniami, czy dusza człowieka jest lżejsza od powietrza.

Niestety, niedługo później sam Duncan MacDougall przyznał w listach, że wszystkie – z wyjątkiem pierwszego – eksperymenty prowadzone na ludziach wiązały się z różnymi problemami technicznymi, jak funkcjonowanie mechanizmu wagi czy kwestia dokładnego określenia momentu śmierci. W gruncie rzeczy tylko pierwszy przebiegał bez przeszkód, a badacz z czasem zaprzestał swoich eksperymentów, skupiając się na poezji.

Eksperyment bez znaczenia

W związku z tym rzeczywista wartość eksperymentów jest niewielka – jako miarodajny można uznać wynik pierwszego, jednak do wyciągania jakichkolwiek wniosków konieczna byłaby powtarzalność eksperymentu i jego wyniku, co w tym przypadku nie miało miejsca, a w kolejnych latach nie przeprowadzono dalszych badań.

Jaka jest zatem wartość eksperymentów MacDougalla? Choć nie wniosły nic do wiedzy medycznej, zainspirowały m.in. Laurę Gilpin do napisania wiersza „The Weight of a Soul”, a po latach Alejandro González Iñárritu, nakręcił świetny film „21 gramów”.

Otwarte pozostaje pytanie o to, czy śmierci człowieka towarzyszy mierzalny spadek wagi. Prowadzone w późniejszych latach eksperymenty dały sprzeczne rezultaty — aby poznać procesy, zachodzące w chwili śmierci uśmiercano m.in. owce i myszy. Czy zatem jedynym sposobem, by się o tym przekonać jest powtórzenie eksperymentów Duncana MacDougalla?

Podziel się:

Przeczytaj także:

Także w kategorii Nauka:

Afrykańskie programy kosmiczne: ambitny plan lotu na Księżyc i kolonizacji Marsa 15 najdziwniejszych broni palnych. Pistolet kosmonautów, karabin na Turków i inne Tragedie w przestworzach - ataki na samoloty cywilne. Znacznie więcej niż podają media! Najlepsi szpiedzy świata. Polscy, rosyjscy i izraelscy agenci, którzy zmienili historię 9 najgroźniejszych epidemii w historii ludzkości. Ebola i zika wypadają przy nich niewinnie Jak zapisać dane, aby przetrwały tysiące lat i wojny nuklearne? To proste: za pomocą kota Jak parzy meduza? Ten film wyjaśnia, dlaczego spotkanie z parzydełkami tak bardzo boli Juliusz Verne - trafione i nietrafione przepowiednie kultowego pisarza Artyleria bez prochu. Machiny wojenne z dawnych wieków Wynalazki Leonarda da Vinci. Nad czym pracował renesansowy geniusz? Stare i nowe stacje orbitalne. Co krąży nad naszymi głowami? Zobacz świat tak, jak widzi twój pupil. Spójrz okiem kota, psa i... ptaka Szalona rosyjska wyprawa na Marsa. Jak wyglądał ich kosmiczny pociąg? Algorytm jest bogiem Jak działa sterowanie myślami i kradzież wspomnień z mózgu? Układ QWERTY i szybkie pisanie. Długa historia technologicznego mitu Gigantyczne bombardy, moździerze i armaty. 9 największych dział, jakie kiedykolwiek zbudowano Liczydło, czyli najprzydatniejszy gadżet świata. Umiesz z niego korzystać? 23 pechowców, których zabiły ich własne wynalazki Najbardziej niedoceniane czołgi II wojny światowej Sztuczki sprzedawców, na które musisz uważać Początek buntu maszyn: tak eksploduje robot NASA. Włożyli do niego baterie z Galaxy Note’a 7? Solar Roof: tak Elon Musk zniszczy gospodarkę opartą na węglu Oto przyszłość kosmicznego górnictwa. Robot RASSOR wydobędzie surowce na Marsie