buran wahadłowiec

1. Wahadłowiec Buran. Rdzewiejące resztki radzieckiego programu promów kosmicznych

   

   Wrak wahadłowca 2.02 (Fot. Zyalt.LiveJournal.com)

   W czasach, gdy eksploracja kosmosu miała wymiar nie tylko naukowy, ale przede wszystkim polityczny, eksploatowanie przez Stany Zjednoczone floty wahadłowców nie mogło pozostać bez odpowiedzi Rosjan. ZSRR opracował własną serię promów kosmicznych o nazwie Buran. Co się z nimi stało?

   

   Wrak wahadłowca 2.02 (Fot. Zyalt.LiveJournal.com)

   W czasach, gdy eksploracja kosmosu miała wymiar nie tylko naukowy, ale przede wszystkim polityczny, eksploatowanie przez Stany Zjednoczone floty wahadłowców nie mogło pozostać bez odpowiedzi Rosjan. ZSRR opracował własną serię promów kosmicznych o nazwie Buran. Co się z nimi stało?

   Program Buran, swoją nazwę wziął od silnego rosyjskiego wiatru. Spowodowaną przez niego, błyskawiczną zmianę pogody, można zobaczyć na poniższym filmie:

   Opracowany przez Rosjan wahadłowiec, mimo podobieństwa do promów amerykańskich, wyróżniał się wieloma odmiennymi rozwiązaniami konstrukcyjnymi, dotyczącymi napędu, integracji z wynoszącą go na orbitę rakietą czy możliwości lotu bezzałogowego.

   

   Porównanie wielkości i wyglądu wahadłowców Space Shuttle (po lewej) i Buran (Fot. Astronautyka.org)

   Początkowo radzieccy konstruktorzy optowali za innym kształtem promu, wskazując na problemy, jakie układ aerodynamiczny zbliżony do samolotu powoduje podczas wchodzenia w atmosferę oraz na większą masę, którą można wykorzystać w lepszy sposób.

   Decydujące okazały się czynniki polityczne i obsesja radzieckich decydentów, obawiających się militarnego wykorzystania wahadłowca przez Amerykanów. Lecący poza zasięgiem obrony przeciwlotniczej prom miałby wówczas dokonać niemożliwego do powstrzymania nalotu bombowego.

   Biorąc pod uwagę taką ewentualność zażądano, by radziecki wahadłowiec stanowił pod względem funkcji i możliwości odpowiednik promu amerykańskiego, stąd podobny wygląd i własności aerodynamiczne, pozwalające – teoretycznie – na wykonanie ataku.

   W praktyce nigdy nie przystosowano promów kosmicznych do takich zadań, jednak koncepcja kosmicznego nalotu była rzeczywiście rozważana w latach 50. i 60. W Stanach Zjednoczonych podjęto wówczas prace nad pierwszym samolotem kosmicznym Dyna-Soar, stanowiącym rozwinięcie niemieckiego projektu bombowca Silbervogel.

   

   Wizja samolotu kosmicznego Boeing X-20 Dyna-Soar (Fot. Wikimedia Commons/Public Domain)

   Niemcy dobijają MEADS budżetowym cięciem [cz.2]

   Rosyjski wahadłowiec został zaprojektowany tak, by wytrzymać 100 misji o długości 10 dni. Nie przewidziano w nim miejsca na silnik główny – jego funkcję przejęła rakieta Energia, stanowiąca zarazem zbiornik paliwa. Burana wyposażono jedynie w dwa silniki pomocnicze, ułatwiające m.in. manewr lądowania.

   Co ciekawe, wahadłowiec – w przeciwieństwie do promów amerykańskich – przystosowano do transportu w pozycji poziomej. Aby przemieszczać Burana na duże odległości, zaprojektowano dla niego specjalny samolot – An-225 Mrija – który, wyprodukowany w jednym egzemplarzu, pozostaje największą maszyną transportową świata. Długość jego ładowni jest większa, niż odległość pokonana w 1903 roku podczas pierwszego lotu samolotem przez Orvilla Wrighta.

   

   Buran na samolocie An-225 Mrija (Fot. Buran.ru)

   Poza licznymi modelami, powstałymi w celach badawczych, Rosjanie rozpoczęli budowę pięciu Buranów oraz jednego, przeznaczonego wyłącznie do testów aerodynamicznych. Z pięciu planowanych ukończono tylko jeden, który wykonał jedyną w dziejach całego programu kosmiczną misję. 15 listopada 1988 roku wahadłowiec 1.01 Buran dwukrotnie okrążył Ziemię i zakończył wyprawę w kosmos udanym lądowaniem.

   W 1993 roku prezydent Borys Jelcyn zamknął program budowy rosyjskich wahadłowców. Co stało się z Buranami? Jedyny, który wykonał misję kosmiczną, został w 2002 roku zniszczony, gdy silny wiatr uszkodził obciążony wodą dach budynku, w którym przechowywano wahadłowiec. Razem z Buranem zniszczona została również rakieta Energia. Zginęło wówczas 8 osób.

   

   Zniszczony wahadłowiec (Fot. LaBoiteVerte.fr)

   Model 1.02 Pticzka przekazano Kazachstanowi w zamian za możliwość korzystania przez Rosjan z kosmodromu Bajkonur. Planowano, że ten wahadłowiec wykona drugi w ramach programu testowy lot. Podczas misji bezzałogowej miał przycumować do stacji kosmicznej Mir.

   

   Stacja kosmiczna Mir (Fot. NASA.gov)

   Nieukończony model 2.01 Bajkał (prawdopodobna nazwa własna) trafił do niemieckiego Technik Museum Speyer, o czym pisaliśmy przy okazji rejsu kadłuba w górę Renu. Ostatni z serii, 2.03 został zdemontowany.

   Pozostał jeszcze jeden wahadłowiec – model 2.02. Co się z nim stało? Po wielu latach Rosjanie przypomnieli sobie o niszczejącym wraku, porzuconym w moskiewskiej dzielnicy Tuszyno.

   

   Wrak wahadłowca 2.02 (Fot. Zyalt.LiveJournal.com)

   

   Wrak wahadłowca 2.02 (Fot. Zyalt.LiveJournal.com)

   

   Wrak wahadłowca 2.02 (Fot. Zyalt.LiveJournal.com)

   

   Wrak wahadłowca 2.02 (Fot. Zyalt.LiveJournal.com)

   Zegarek w sam raz dla fanów Androida [wideo]

   

   Wrak wahadłowca 2.02 (Fot. Zyalt.LiveJournal.com)

   Lata garażowania pod chmurką odcisnęły swoje piętno – kadłub znajduje się w opłakanym stanie. Cudu radzieckiej techniki nie zabezpieczono nawet zwykła plandeką.

   

   Wrak wahadłowca 2.02 (Fot. Zyalt.LiveJournal.com)

   

   Wrak wahadłowca 2.02 (Fot. Zyalt.LiveJournal.com)

   

   Wrak wahadłowca 2.02 (Fot. Zyalt.LiveJournal.com)

   

   Wrak wahadłowca 2.02 (Fot. Zyalt.LiveJournal.com)

   Z kadłuba zniknęła m.in. znaczna część płytek, zapewniających ochronę termiczną.

   

   Wrak wahadłowca 2.02 (Fot. Zyalt.LiveJournal.com)

   

   Wrak wahadłowca 2.02 (Fot. Zyalt.LiveJournal.com)

   Pierwsze na świecie projektory obrotowe Sharp XG-SV100W i XG-SV200X

   

   Wrak wahadłowca 2.02 (Fot. Zyalt.LiveJournal.com)

   

   Wrak wahadłowca 2.02 (Fot. Zyalt.LiveJournal.com)

   

   Wrak wahadłowca 2.02 (Fot. Zyalt.LiveJournal.com)

   

   Wrak wahadłowca 2.02 (Fot. Zyalt.LiveJournal.com)

   Kadłub jest pusty w środku – przed skasowanie programu nie zdążono zamontować w nim niemal żadnego sprzętu.

   

   Wrak wahadłowca 2.02 (Fot. Zyalt.LiveJournal.com)

   

   Wrak wahadłowca 2.02 (Fot. Zyalt.LiveJournal.com)

   Dolary i złoto to za mało. Czas na kolejny bankomat dla obrzydliwie bogatych

   

   Wrak wahadłowca 2.02 (Fot. Zyalt.LiveJournal.com)

   To kabina 2- lub 4-osobowej załogi promu. Poza nią, Buran został wyposażony w kabinę pasażerską, zapewniającą miejsce dla sześciu dodatkowych osób.

   

   Kabina wahadłowca 1.02 (Fot. Zyalt.LiveJournal.com)

   Tak wygląda częściowo wyposażona kabina modelu 1.02, stojącego w Bajkonurze.

   

   Wygląd ukończonej kabiny wahadłowca (Fot. Buran.su/Buran.fr)

   Docelowy wygląd kokpitu

   

   Komputer pokładowy Burana (Fot. Buran.su/Buran.fr)

   Komputer pokładowy Burana składał się z czterech identycznych modułów. Wykonywały one te same operacje, a ich wyniki porównywano. Jeśli obliczenia jednego z nich były odmienne od pozostałych, moduł był automatycznie wyłączany. Procedura ta obowiązywała również w przypadku działających trzech modułów.

   Gdy pracowały tylko dwa i otrzymano rozbieżny wynik, przewidziano losowe wyłączenie jednego z nich, co dawało 50 proc. szans na otrzymanie poprawnych obliczeń.

   

   Wrak wahadłowca 2.02 (Fot. Zyalt.LiveJournal.com)

   

   Wrak wahadłowca 2.02 (Fot. Zyalt.LiveJournal.com)

   

   Wrak wahadłowca 2.02 (Fot. Zyalt.LiveJournal.com)

   

   Wrak wahadłowca 2.02 (Fot. Zyalt.LiveJournal.com)

   Po kilku miesiącach przygotowań, kadłub umieszczono na barce.

   

   Wrak wahadłowca 2.02 (Fot. Zyalt.LiveJournal.com)

   Rozsypujący się wrak został przetransportowany do portu lotniczego Żukowski. Po prowizorycznej naprawie został pokazany podczas Międzynarodowego Salonu Lotniczego i Kosmicznego w Moskwie MAKS 2011.

   

   „Odnowiony” wahadłowiec na targach MAKS 2011 (Fot. Altair.com.pl)

   Pokazywano go z daleka, ale i tak okazało się, że stojący bokiem do publiczności wahadłowiec został odnowiony i pomalowany tylko z jednej strony. Rosjanie zapewniają, że na targach MAKS 2013 zobaczymy w pełni wyremontowany prom kosmiczny.

2. Duma Ameryki rozebrana na części

   Przez połowę zeszłego roku tematem numer 1 były ostatnie misje programu lotów kosmicznych wahadłowców. Od tego czasu trwają przygotowania do przejścia maszyn na zasłużoną emeryturę. Nim jednak trafią do muzeów, każdy prom musi przejść solidny przegląd. To unikatowy moment, żeby podejrzeć, jak skonstruowano te niesamowite maszyny.
   

3. Ostatnia podróż promu kosmicznego Discovery [wideo]

   Discovery to najstarszy prom kosmiczny z całej floty NASA. Zasłużona maszyna w ciągu 27 lat wykonała 39 misji, teraz więc najwyższy czas, żeby udała się na emeryturę. Swój ostatni lot wykona na plecach Boeinga 747 – to widok równie imponujący, co niegdysiejsze loty na orbitę, choć przy tym odrobinę nostalgiczny.
   

4. Wnętrze promu kosmicznego Atlantis. Ostatnie zdjęcia przed demontażem

   [...]. Wahadłowiec jest teraz przygotowywany do wystawienia w muzeum NASA, co wiąże się z usunięciem większości[.] promów kosmicznych . Wahadłowiec jest teraz przygotowywany do wystawienia w muzeum NASA , co wiąże[...]
   

5. Interaktywny kokpit promu Discovery

   [...] Macie ochotę rozejrzeć się po kokpicie promu Discovery? To właśnie ten wahadłowiec wyniósł[...]
   

6. Prom Discovery wyrusza w ostatnią podróż. Dokąd?

   [...]Amerykański wahadłowiec Discovery dzielnie służył od sierpnia 1984 roku, aż do swojego ostatniego[...]
   

7. Niezwykłe urządzenia [cz. 1]. Największe maszyny świata

   [...] dla radzieckiego wahadłowca o nazwie Buran (zdjęcia tego wyjątkowego sprzętu możecie zobaczyć w tym miejscu ).Ze[...]
   

8. Ostatnia (?) podróż kosmicznego wahadłowca

   [...]Olbrzymich rozmiarów (długość 34 m, waga 105 ton) kosmiczny wahadłowiec Buran (a właściwie[...]
   

9. Następca wahadłowców zostaje zwodowany [wideo]

   Ostatnio Internet przepełniony jest raczej sentymentalnymi spojrzeniami na historię programu lotów wahadłowców oraz relacjami z ich ostatnich misji. Dlatego teraz dla odmiany coś o nowym statku kosmicznym NASA. Przeprowadzono ciekawy eksperyment, do którego wykorzystano ogromny basen.
   

10. Czyżby wahadłowce miały szansę wrócić do łask?

    Kiedy prom Atlantis wylądował po swojej ostatniej misji, przepowiadano koniec ery wahadłowców. Wszystko wskazuje na to, że NASA skłania się w stronę wykorzystania kapsuł, które wydają się krokiem wstecz i przypominają czasy misji Apollo. Być może jest jeszcze cień szansy dla promów kosmicznych.
    

11. Wahadłowiec kosmiczny z klocków LEGO

    [...] wahadłowiec kosmiczny LEGO . Jak widać na powyższym, zdjęciu - to naprawdę spora konstrukcja, ale dla każdego[.] się na niego 1204 elementy , zaś sugerowana cena to 100 USD (czyli jakieś 320 PLN). Wahadłowiec ma wysokość[.] realizm - wahadłowiec spoczywa na rakiecie nośnej, po bokach ma zbiorniki paliwa i boostery, zaś wewnątrz[.] znajduje się wysuwana bateria słoneczna. Nie jest to wahadłowiec bezzałogowy, dlatego też w kokpicie[.] zauważyć, że klockowy wahadłowiec powstał na podstawie prawdziwych promów kosmicznych[...]
    

12. Spotkanie kosmicznych emerytów

    Trzy słynne promy kosmiczne zakończyły już swoją służbę i teraz znajdują się w Centrum Kosmicznym Kennedy’ego. Atlantis, Discovery oraz Endeavour przechodzą teraz proces przygotowania do publicznej prezentacji. Z uwagi na to, że w Centrum jest za mało miejsca na przygotowanie wahadłowców na raz, potrzebna była mała zamiana. Dzięki temu powstały te unikatowe zdjęcia.
    

13. Stacja kosmiczna jak na dłoni [wideo]

    Stała placówka naukowa w kosmosie wisi cały czas nad naszymi głowami, ale tylko nielicznym udaje się ją zobaczyć. Jeden z miłośników wpatrywania się w niebo nakręcił niesamowity film. Z Ziemi uchwycił ISS oraz zadokowany prom Atlantis. I to wszystko w biały dzień!
    

14. Jak startują wahadłowce? Zobacz to w zwolnionym tempie

    Era wahadłowców kosmicznych dobiega końca, jednak mam dla wszystkich zainteresowanych świetny filmik. Przedstawia on start wahadłowców kosmicznych w zwolnionym tempie, więc w końcu można przyjrzeć się dokładnie, jak to wygląda. Zapraszam na dwa filmiki trwające łącznie ponad 50 minut!
    

15. Ostatni lot promu Endeavour [wideo]

    [...] się kosmiczny wahadłowiec nadal robi ogromne wrażenie i przyciąga uwagę całego świata. Od startu pierwszego[...]
    

16. Niesamowite zdjęcia ostatniego lotu promu Endeavour [galeria]

    [...] wahadłowiec wygląda na niewielki we wnętrzu Budynku Montowania Pojazdów. Na zdjęciu uwieczniono przygotowania[...]
    

17. Kosmiczne znalezisko na brzegu jeziora

    Tajemniczy przedmiot od dłuższego czasu znajdował się pod powierzchnią wody jednego z teksańskich jezior. Dopiero niedawna susza i spowodowane nią obniżenie poziomu wód ujawniły to niecodzienne znalezisko. Co to takiego?
    

18. Zaczyna się bitwa o Discovery

    [...] chętni zostali uprzedzeni, że program edukacyjny musi współgrać z całą wystawą, a wahadłowiec[.]'ego pracuje nad wartą 100 milionów wystawą, której główną atrakcją ma być wahadłowiec. Kto wyjdzie zwycięsko[...]
    

19. Miesiąc miodowy na orbicie

    [...] miodowy.Na czym polega ta koncepcja? Gigantyczny wahadłowiec z parami nowożeńców wylatuje na orbitę[...]
    

20. Koniec pewnej epoki?

    W zeszłym tygodniu NASA ogłosiła datę ostatniego lotu wahadłowca. Czyżby promy kosmiczne odchodziły wreszcie na długo wyczekiwaną emeryturę?
    

21. Kącik technofoba - [cz. 1]: Na co nam te tablety?

    [...] się z rzeczywistością w równym stopniu, co uznanie Burana za pierwszy wahadłowiec. Tablety w postaci komputera[...]
    

22. Start w kosmos zajmuje 4 minuty!

    Widok startującego wahadłowca zawsze wzbudza we mnie zachwyt. Nie przypuszczałem jednak że przygotowania do takiej skomplikowanej operacji zajmują zaledwie 4 minuty. Mamy filmik dokumentujący całe wydarzenie.
    

23. Model wahadłowca, który nie zmieści się na żadnym regale

    Zostanie astronautą było marzeniem niejednego z nas. Zabawy w odkrywanie nowych planet odbywały się na każdym podwórku. Dla tych, którzy dorośli (ale to pragnienie odkrywania kosmosu pozostało), firma Space Toys przygotowała niespodziankę – replikę w skali 1:1.
    

24. Super realistyczny wahadłowiec z klocków lego (wideo)

    [...] na nim wahadłowiec nie jest prawdziwy. Klocki lego od lat pozostają jedną z ulubionych zabawek gadżetomaniakow[...]
    

25. Kosmiczne piwo

    Sukces firmy zależy od zapotrzebowania na jej usługi i towary. Z tego powodu najlepiej prosperują marki, którym udało się znacząco wyprzedzić konkurencję swoimi produktami. Dlaczego o tym piszę? Pewna spółka browarnicza doszła do wniosku, że odkryła niespotykane dotąd, ale powszechne w przyszłości zastosowanie złotego trunku. Co to może być?
    

26. Miniaturowy zdalnie sterowany wahadłowiec za 20 dolarów (wideo)

    Na rynku pełno jest miniaturowych helikopterów. Tym razem mamy okazje zaopatrzyć się w wyjątkowo zmyślną, miniaturową latającą przekąskę dla psa.
    

27. Laptopy w kosmosie, czyli jak wygląda stanowisko pracy astronautów (wideo)

    Zastanawialiście się kiedyś jak wygląda stanowisko pracy w kosmosie? Po pierwsze wykorzystuje laptopy (dużo laptopów), a po drugie zobaczcie sami.
    

28. Automat do gry z klocków LEGO

    [...]. Wahadłowiec z LEGO W tej stworzonej z LEGO konstrukcji znajduje się wyświetlacz LCD, ośmiokierunkowy[...]
    

29. Jak łatwo zamienić zdalnie sterowany samolot w bombowiec?

    [...] wahadłowiec za 20 dolarów (wideo) Jeżeli jedna zabawka wpadnie w bardziej pomysłowe ręce (a na pewno[...]
    

30. Stacja benzynowa na orbicie?!

    [...] Jak powszechnie wiadomo, aby wynieść wahadłowiec w kosmos potrzebne są potężne rakiety i tony[...]
    

31. Lot testowy "promu dla promów" (wideo)

    WhiteKnightTwo to samolot, który ma wynosić pasażerskie promy kosmiczne na orbitę. Już od jakiegoś czasu było o nim głośno, a teraz wreszcie możemy zobaczyć go w akcji.
    

32. NASA oferuje silnik z promu kosmicznego... za darmo!

    Mało co sprawia taką satysfakcję, jak zbudowanie czegoś własnego od podstaw. Jednak obojętnie jaki by nie był to gadżet, to i tak nie mógłby się on równać z promem kosmicznym własnej roboty. Pomysł może nieco szalony, ale można zrobić jedną rzecz w kierunku jego realizacji. Wystarczy zgłosić się po silnik, który NASA oferuje… za darmo!
    

33. Kącik technofoba - [cz. 1-6]

    [...] wymyśliła tablet, mija się z rzeczywistością w równym stopniu, co uznanie Burana za pierwszy wahadłowiec[...]
    

34. Niezwykłe urządzenia [cz. 1-4]

    [...] dla radzieckiego wahadłowca o nazwie Buran (zdjęcia tego wyjątkowego sprzętu możecie zobaczyć w tym miejscu ).Ze[...]