ewolucja Wszechświata

1. Najstarsze planety, jakie kiedykolwiek odkryliśmy

   

   Najstarsze planety, jakie znamy (fot.: rgbstock.com)

   Planety układu HIP 11952 to po prostu kolejne znane nam, pozasłoneczne gazowe giganty. Znaleźliśmy już całe setki podobnych, więc nikt pewnie jakoś szczególnie nie zainteresowałby się akurat tymi dwoma – gdyby nie ich bardzo podeszły wiek. Są to prawdopodobnie najstarsze obecnie znane nam planety.

   Ponad 10 tys. na każdą gwiazdę – tyle samotnych planet może krążyć w naszej galaktyce

   W charakterystyce planet znajdującego się 375 lat świetlnych od nas układu HIP 11952 nie ma nic niezwykłego:

   • pierwsza, HIP 11952 b – ma około 2,9 masy Jowisza i krąży w odległości 0,8 jednostki astronomicznej od swojej gwiazdy, co daje czas obiegu około 290 dni;

   • druga, HIP 11952 c – wielkości ok. 0,8 masy Jowisza, jest znacznie cieplejsza, bo znajduje się o wiele bliżej gwiazdy: 0,07 jednostki astronomicznej, a jej czas obiegu to niecałe 7 dni.

   Wraz ze swoją gwiazdą obie te planety tworzą jednak bardzo wyjątkowy układ pochodzący z wczesnego okresu formowania się Wszechświata – sprzed około 13 miliardów lat. Jest to dość nietypowe, ponieważ zwykle planety formują się z chmur zawierających ciężkie pierwiastki chemiczne, tu zaś gwiazda składała się niemal wyłącznie z wodoru i helu.

   Jest co prawda możliwe, że same planety powstały już w późniejszym okresie ewolucji HIP 11952, jednak zdaniem naukowców jest to mało prawdopodobne. Dlatego też układ ten jest wyjątkowo cennym źródłem wiedzy na temat ewolucji gwiazd i planet we wczesnym okresie istnienia Wszechświata.

   Planeta jak międzygalaktyczny statek kosmiczny…?

   Naukowcy zastanawiają się też, czy na HIP 11952 b lub HIP 11952 c mogło – lub może nadal – istnieć życie. Jeśli tak, to wyjątkowo ciekawą kwestią do rozważenia jest to, jak natura poradziła sobie bez pierwiastka żelaza z krwią ewentualnych kosmitów?

2. Zobaczyliśmy rozbłysk ze świtu wszechświata

   Wedle naszej obecnej wiedzy wszechświat powstał 13,7 miliarda lat temu. Zauważony przez astronomów rozbłysk miał miejsce w odległości dokładnie 13,14 miliarda lat temu, spojrzeliśmy więc na wydarzenie zaledwie (w skali astronomicznej) 520 milionów lat po Wielkim Wybuchu. I dzięki temu wiemy, że ujrzeliśmy błysk jednej z PIERWSZYCH galaktyk!