jądro

1. 10 najdziwniejszych księżyców Układu Słonecznego

   Nasz Układ Słoneczny to Słońce i jego 8 planet. Wszyscy wiemy, jak wyglądają: Jowisz jest olbrzymi, Mars czerwony, a Saturn ma pierścienie… Często zapomina się jednak, że oprócz planet są także ich księżyce. Podobno „nie ma ciemnej strony księżyca, to rzeczywistość jest ciemna”. Spróbuję jednak trochę ją rozjaśnić i przybliżyć sylwetki najbardziej charakterystycznych satelitów.

   
   
   Największy księżyc największej planety Układu Słonecznego – Jowisza, a zarazem największy księżyc samego układu – rozmiarami przewyższa Merkurego. Zalicza się go do księżyców galileuszowych (odkryte przez Galileusza już w 1610 roku; obok Europy, Io i Kallisto) widocznych z Ziemi nawet za pomocą lornetki. Nazwa ma swoje korzenie w mitologii greckiej: Ganimedes był sługą, posłańcem i kochankiem boga Zeusa (Jowisza).

   Co ciekawe – mimo dużych, jak na satelitę, rozmiarów, jego średnia gęstość jest bardzo niska, przez co jego masa stanowi zaledwie połowę masy Merkurego. To jedyny księżyc w Układzie Słonecznym mający własne dipolowe pole magnetyczne. Wszystko, co wiemy o Ganimedesie, zawdzięczamy sondom Voyager i Galileo, zajmującym się układem Jowisza. W przyszłości lodowy księżyc ma być przedmiotem badań projektowanej misji Europejskiej Agencji Kosmicznej, nazwanej Jupiter Icy Moon Explorer (JUICE).

   Europa – abstrakcja podlodowego oceanu

   
   Europa jest czwartym co do wielkości księżycem Jowisza. Jej charakterystyczną cechą jest podlodowy ocean – pod zmrożoną skorupą planety płynie woda. Jej powierzchnia jest stosunkowo regularna – brak w niej dużych wzniesień, kraterów pouderzeniowych jest niewiele, za to nie brak pęknięć i rys skorupy, co świadczy o młodym wieku księżyca (powierzchnia ma ok. 50 mln lat).

   Spośród innych satelitów wyróżnia się nietypowymi czerwonawymi, abstrakcyjnymi mazami, przypominającymi coś pomiędzy ludzkim układem krwionośnym a efektem fantazji szalonego malarza. To skutek wynoszenia materiału z wnętrza księżyca przez cieplejszy lód unoszący się ku powierzchni. Obecność wody sprawia, że Europa stanowi potencjalnie jedno z najbardziej obiecujących miejsc Układu Słonecznego pod względem poszukiwania życia pozaziemskiego.
   

   
   
   Pokiereszowany, wybrakowany, by nie powiedzieć – brzydki… Ten księżyc to Miranda, najmniejszy z pięciu głównych satelitów Urana. Jego skomplikowana struktura wciąż nie została poznana. Powierzchnię Mirandy może pokrywać lód z małą ilością skał tworzonych przez krzemiany oraz związki organiczne zawierające metan. Licznie występują tu kaniony o głębokości dochodzącej do 20 kilometrów oraz regiony świadczące o wzmożonej w przeszłości aktywności geologicznej. Rozległe wyżłobione struktury mogą być wynikiem ogrzewania się lodu. Jedyne zdjęcia księżyca zawdzięczamy sondzie Voyager II, która przeleciała obok księżyca w 1986 roku, o mało nie zderzając się z nim.

   Pierwszy lot dragona spalił na panewce

   Kallisto – dziurawy

   
   Kallisto to kolejny z księżyców galileuszowych. Został nazwany na cześć nimfy leśnej, mitologicznej kochanki Zeusa. Ten lodowy księżyc obraca się synchronicznie i zawsze jest zwrócony do Jowisza tą samą stroną. Jego powierzchnia usiana jest setkami kraterów powstałych na skutek uderzeń obiektów kosmicznych. Jest ich tak dużo, że czasami jedne powstają wewnątrz innych. Satelitę badały cztery sondy kosmiczne: Pioneer 10 i 11 oraz Galileo i Cassini. Kwestią sporną jest istnienie oceanu pod powierzchnią planety. W rezultacie badań NASA z 2003 roku o nazwie HOPE (Human Outer Planets Exploration) Kallisto, głównie za sprawą niskiego promieniowania, uznana została za najbardziej dogodne miejsce na założenie bazy do eksploracji Jowisza.
   
   

   
   
   Daktyl to pierwszy odkryty satelita planetoidy. W 1993 roku sfotografowała go sonda Galileo, zmierzając w stronę Jowisza. Ma średnicę 1,4 km, a Idę, swoją planetoidę (to większe ciało widoczne na zdjęciu), okrąża w czasie 37 godzin. Co ciekawe – uważa się, że Daktyl zawiera większe ilości żelaza niż użyte w historii ludzkości, co w dalekiej przyszłości czyni go potencjalnym źródłem tego surowca.

   Epimeteusz i Janus – szał niebieskich ciał

   
   Epimeteusz, księżyc Saturna, odkryty został w 1966 roku przez Amerykanina Richarda Walkera. W tym samym roku, zaledwie kilka dni wcześniej, Audouin Dollfus zaobserwował innego satelitę planety z pierścieniami, który również dostał nazwę o genezie mitologicznej – Janusa. No właśnie – innego czy tego samego? Nie wiedziano tego przez 12 lat, dopiero zdjęcia sondy Voyager, zinterpretowane przez zespół astronomów: J. Fountain, S. Larson, H. Reitsema i B. Smith, rozwiały wątpliwości (to ich uważa się za odkrywców Janusa).

   Dlaczego? Sprawa jest skomplikowana. Oba księżyce dzielą w pewien szczególny sposób… orbitę. Promienie ich orbit różnią się zaledwie o 50 km, a ponieważ promień zarówno Epimeteusza, jak i Janusa przekracza 50 km, wydawałoby się, że musi to nieuchronnie doprowadzić do zderzenia… Nic bardziej mylnego, fizyczny mechanizm współistnienia tych ciał jest fascynujący. Podczas zbliżenia, wskutek oddziaływania grawitacyjnego między nimi, dochodzi do wymiany momentu pędu. Księżyc szybszy (o mniejszej orbicie) staje się księżycem wolniejszym (o większej orbicie), zanim dogoni współorbitalnego towarzysza. W ten sposób, paradoksalnie, przyciągające oddziaływanie grawitacyjne powoduje odepchnięcie się księżyców. W wyniku tej wymiany orbit, te dwa księżyce wcale się nie mijają. Największe zbliżenie wynosi ok. 10 tys. km i zachodzi co ok. 4 lata.
   

   
   
   Kolejny z księżyców Saturna, jedno z najjaśniejszych ciał w Układzie Słonecznym – odbija prawie 100% słonecznego światła. Odkrył go w 1789 roku niejaki William Herschel, słynny odkrywca Urana. Tak jak we wcześniejszych przypadkach, jego nazwa także ma korzenie mitologiczne – pochodzi od Enkeladosa, jednego z gigantów, który został przygnieciony przez Zeusa wyspą Sycylia.

   Średnica satelity jest niewielka, wynosi około 500 kilometrów, czyli siedem razy mniej niż średnica ziemskiego Księżyca (jego powierzchnia całkowita jest jedynie dwukrotnie większa od Polski). Badaniem tego lodowego księżyca zajmowała się sonda Cassini, która zarejestrowała dziwną aktywność satelity, który wyrzuca ze swej powierzchni parę i kryształki lodu, na zasadzie podobnej jak w przypadku ziemskich gejzerów. Naukowcy upatrują w tym pewną szansę na zaistnienie życia. Woda wyrzucana z powierzchni księżyca tworzy olbrzymi pierścień pary wokół Saturna.
   
   

   Tryton – przechwycony

   
   Tryton to największy księżyc Neptuna. Został odkryty przez Williama Lassella 10 października 1846 roku. Porusza się po orbicie wokół planety ruchem wstecznym, a jego budowa (duże metaliczne jądro, powierzchnia pokryta zestalonym azotem) i wielkość bardzo przypominają Plutona. Dlatego naukowcy uważają, że nie był księżycem Neptuna od początku istnienia planety – to obiekt przechwycony prawdopodobnie z Pasa Kuipera.

   Obecnie jego orbita jest idealnie kołowa, ale przypuszcza się, że za kilka miliardów lat zmieni się na tyle, że dojdzie do kolizji z planetą. Tryton jest ciekawy także ze względu na swoją aktywność wulkaniczną – ma liczne lodowe wulkany (zamiast lawy następuje w nich erupcja wody, która w kontakcie z atmosferą ulega zamarznięciu).
   

   
   
   Kolejny z księżyców Jowisza – w końcu jest ich aż 66 – charakteryzuje wyjątkowo silna aktywność wulkaniczna. To najaktywniejsze pod tym względem ciało Układu Słonecznego. Wulkany w jednym miejscu wygasają, a pojawiają się w innym, wyrzucając płynną siarkę i dwutlenek siarki i barwiąc powierzchnię księżyca. Jeśli gdzieś jest realny Mordor z „Władcy Pierścieni”, to właśnie tam.

   Niewielkie przyciąganie grawitacyjne Io sprawia, że erupcje mogą sięgać na wysokość nawet 300 km ponad powierzchnię. Powodem silnej aktywności są siły pływowe Jowisza, potęgowane oddziaływaniem dwóch innych masywnych satelitów – Europy i Ganimedesa, z którymi Io pozostaje w rezonansie.

   Do kogo należy Księżyc

   Tytan – drugi dom

   
   Tytan to chyba najdziwniejsze z opisywanych tu ciał. To największy księżyc Saturna i drugi pod względem wielkości księżyc Układu Słonecznego – przy swoich rozmiarach jest większy także od Merkurego. Od wielkości ważniejsza jest jednak jego specyfika. Tytan pod wieloma względami przypomina Ziemię, zdaniem amerykańskich naukowców, znacznie bardziej od innych ciał niebieskich. Zwłaszcza charakterystyka warstwowej atmosfery i powierzchnia przypominają ziemskie: jeziora, rzeki, wydmy, łańcuchy górskie… Do tego wszystkiego dochodzi cykl dobowy. Różnice jednak są dość znaczne. Jezior nie wypełnia woda, ale ciekłe węglowodory. Do możliwości życia naukowcy podchodzą dość sceptycznie z uwagi na ekstremalnie niskie temperatury.

2. Uczeni zamienili wnętrze diamentu w komputer kwantowy

   [...], które są jednocześnie skazami wewnątrz diamentu. Jedną z nich jest jądro atomu azotu, a drugą elektron.Do przetestowania[...]
   

3. Rosjanie i Koreańczycy łączą siły, żeby przywrócić do życia mamuta

   [...] przebiegał podobnie jak w przypadku innych prób klonowania. Jądro komórkowe mamuta zostanie wszczepione[...]
   

4. Nowe odkrycie: na księżycu Saturna, Dione, jest tlen

   [...]. Księżyc jest zbudowany w większości z lodu wodnego z domieszką skał,  ma także skalne jądro[...]
   

5. Odkryto kolejne dwa księżyce Jowisza!

   [...] czwartych z wodoru i w jednej czwartej z helu, choć możliwe, że ma również niewielkie skaliste jądro[...]
   

6. Uczeni odkryli nową planetę podobną do Ziemi

   [...] jest możliwe, że planeta ma skaliste jądro i rozległe oceany wypełnione wodą, w których mogą żyć wszystkie[...]
   

7. Mity i rzeczywistość. Co naprawdę wydarzyło się w elektrowni Fukushima I? [cz. 1.]

   [...] od kilku do kilkudziesięciu prętów.Gdy w jądro uranu U-235 uderzy neutron, dochodzi do rozszczepienia[...]
   

8. Największe dziwactwa Kosmosu

   [...] dziurek, bo każda z nich ma średnicę nie większą niż jądro atomowe. Inna jest też ich historia: te czarne[...]
   

9. Nasi obserwują czarną dziurę

   [...]. Pozostanie wówczas samo jądro znajdujące się w odległości, jaką obecnie ma Ziemia od Słońca, czyli jednej[.] jednostki astronomicznej.Jądro to wypali się w dwa miliony lat i zmieni w kosmiczny fajerwerk[...]
   

10. Apokaliptyczna kometa Elenin jednak nie przyniesie zagłady

    [...] głównie jądro o średnicy mniej więcej 100 metrów, oraz mnóstwo drobnych fragmentów, nadal leci starą trasą[...]
    

11. Czy Ziemia jest pozostałością po gazowym gigancie?

    [...], która praktycznie nie ma powierzchni, a jej jądro otoczone jest przez gazy przechodzące płynnie w ciecz. Niektórzy[...]
    

12. Znaleziono drugą Drogę Mleczną

    [...] nie jest w stanie sobie wyobrazić. W centrum zdjęcia znajduje się jądro galaktyki, od którego odchodzą spiralne[...]
    

13. Merkury pod naszą obserwacją

    [...], której jądro składa się - według hipotez - z w 65% z metalu. Ma ona rozpoznać właściwości powierzchni planety[...]
    

14. Tak wyglądają ślady naszego uderzenia w kometę

    [...]W 2005 roku sonda Deep Impact wysłała impaktor, który uderzył w jądro komety Tempel 1. Sześć lat[...]
    

15. SketchSET - tranzystor z pojedynczego elektronu

    [...]? Nie tylko komputery SketchSET to nie tylko elektronika. Mikroskopijne jądro tranzystora można wykorzystać[...]
    

16. Włóż komputer do... gniazdka!

    [...] karta pamięci microSD ma pojemność 1 GB i jest przeznaczona na jądro i główny system plików systemu[...]
    

17. Pulsar, który nie powinien istnieć

    [...]. Jej supergęste jądro, związane potężnymi siłami grawitacji, nie ulega zniszczeniu. W zależności od swojej masy[.], kilkunastokilometrowej średnicy jądro atomowe .Obiekt taki ma wręcz niewyobrażalną gęstość (nawet do miliarda ton na cm3[...]
    

18. Miniaturowy model Ziemi do badań pola magnetycznego

    [...]-planeta ma ok. 3 m. wysokości i waży ok. 26 ton. Podobnie jak jądro Ziemi, jądro sztucznej planety, o średnicy[.]" prawie 130 km/h! Ponieważ jądro ziemi stanowi najprawdopodobniej płynne żelazo (z domieszką niklu[.] elektrycznymi, o mocy 250 kW każdy. Jeden wprawia w ruch wirowy samą planetę, a drugi jądro, w przeciwnym[...]
    

19. Strzelanina z użyciem kropek kwantowych

    [...] poza możliwościami bioinżynierów. Jądro komórkowe – obiekt szalenie interesujący z powodu znajdującego[...]
    

20. Herschel pokazuje przyszłą gwiazdę

    [...] w dolnym-prawym rogu niebieskiego obszaru silnie świecący, biały punkt. To właśnie jądro, które zaczyna[...]
    

21. Jolibook - netbook z autorskim systemem w drodze!

    [...] wykorzystujący jądro Linuxa i bazujący na dystrybucji Ubuntu. Został on jednak zoptymalizowany pod kątem[...]
    

22. Ekologia z pazurem- Mavizen TTX02 (wideo)

    [...] i wydajnie między innymi dzięki systemowi operacyjnemu. Jądro softu oparto na Linuksie. Ponad[...]
    

23. Łowcy ciemnej materii mają nową "zabawkę"

    [...] uderzą w jądro jednego z atomów krysztalu. Kryształ jest umieszczony w ołowianym cylindrze . Gotowy[...]
    

24. Najgorętszy eksperyment naukowy w dziejach planety

    [...] bilionów stopni Celsjusza ! Dla porównania – jądro słońca jest rozgrzane jedynie do 15 milionów stopni[...]
    

25. Konsola Pandora Linux wyprzedana [wideo]

    [...] z wbudowanym zintegrowanym programem rozruchowym System operacyjny Linux (jądro 2.6.x) Bateria litowo[...]
    

26. Najnowszy Radeon od HIS

    [...].Karta ustawieniami nie różnie się od pozostałych HD 4850, tak więc jądro taktowane 625 MHz, Pamięć 1,986 MHz[...]
    

27. Byk sklonowany z zamrożonego 13 lat temu jądra

    Byk Yasufuku, który notabene jest genetycznym ojcem ok. 30% populacji japońskiej rasy czarnego bydła, uważanego za wyśmienite na befsztyki, powrócił po 13 latach od swojej śmierci. Został sklonowany z tkanki zamrożonego wtedy (własnego) jądra przez, jakże by inaczej, japońskich naukowców.