korzenie

1. 10 najdziwniejszych księżyców Układu Słonecznego

   Nasz Układ Słoneczny to Słońce i jego 8 planet. Wszyscy wiemy, jak wyglądają: Jowisz jest olbrzymi, Mars czerwony, a Saturn ma pierścienie… Często zapomina się jednak, że oprócz planet są także ich księżyce. Podobno „nie ma ciemnej strony księżyca, to rzeczywistość jest ciemna”. Spróbuję jednak trochę ją rozjaśnić i przybliżyć sylwetki najbardziej charakterystycznych satelitów.

   
   
   Największy księżyc największej planety Układu Słonecznego – Jowisza, a zarazem największy księżyc samego układu – rozmiarami przewyższa Merkurego. Zalicza się go do księżyców galileuszowych (odkryte przez Galileusza już w 1610 roku; obok Europy, Io i Kallisto) widocznych z Ziemi nawet za pomocą lornetki. Nazwa ma swoje korzenie w mitologii greckiej: Ganimedes był sługą, posłańcem i kochankiem boga Zeusa (Jowisza).

   Co ciekawe – mimo dużych, jak na satelitę, rozmiarów, jego średnia gęstość jest bardzo niska, przez co jego masa stanowi zaledwie połowę masy Merkurego. To jedyny księżyc w Układzie Słonecznym mający własne dipolowe pole magnetyczne. Wszystko, co wiemy o Ganimedesie, zawdzięczamy sondom Voyager i Galileo, zajmującym się układem Jowisza. W przyszłości lodowy księżyc ma być przedmiotem badań projektowanej misji Europejskiej Agencji Kosmicznej, nazwanej Jupiter Icy Moon Explorer (JUICE).

   Europa – abstrakcja podlodowego oceanu

   
   Europa jest czwartym co do wielkości księżycem Jowisza. Jej charakterystyczną cechą jest podlodowy ocean – pod zmrożoną skorupą planety płynie woda. Jej powierzchnia jest stosunkowo regularna – brak w niej dużych wzniesień, kraterów pouderzeniowych jest niewiele, za to nie brak pęknięć i rys skorupy, co świadczy o młodym wieku księżyca (powierzchnia ma ok. 50 mln lat).

   Spośród innych satelitów wyróżnia się nietypowymi czerwonawymi, abstrakcyjnymi mazami, przypominającymi coś pomiędzy ludzkim układem krwionośnym a efektem fantazji szalonego malarza. To skutek wynoszenia materiału z wnętrza księżyca przez cieplejszy lód unoszący się ku powierzchni. Obecność wody sprawia, że Europa stanowi potencjalnie jedno z najbardziej obiecujących miejsc Układu Słonecznego pod względem poszukiwania życia pozaziemskiego.
   

   
   
   Pokiereszowany, wybrakowany, by nie powiedzieć – brzydki… Ten księżyc to Miranda, najmniejszy z pięciu głównych satelitów Urana. Jego skomplikowana struktura wciąż nie została poznana. Powierzchnię Mirandy może pokrywać lód z małą ilością skał tworzonych przez krzemiany oraz związki organiczne zawierające metan. Licznie występują tu kaniony o głębokości dochodzącej do 20 kilometrów oraz regiony świadczące o wzmożonej w przeszłości aktywności geologicznej. Rozległe wyżłobione struktury mogą być wynikiem ogrzewania się lodu. Jedyne zdjęcia księżyca zawdzięczamy sondzie Voyager II, która przeleciała obok księżyca w 1986 roku, o mało nie zderzając się z nim.

   Pierwszy lot dragona spalił na panewce

   Kallisto – dziurawy

   
   Kallisto to kolejny z księżyców galileuszowych. Został nazwany na cześć nimfy leśnej, mitologicznej kochanki Zeusa. Ten lodowy księżyc obraca się synchronicznie i zawsze jest zwrócony do Jowisza tą samą stroną. Jego powierzchnia usiana jest setkami kraterów powstałych na skutek uderzeń obiektów kosmicznych. Jest ich tak dużo, że czasami jedne powstają wewnątrz innych. Satelitę badały cztery sondy kosmiczne: Pioneer 10 i 11 oraz Galileo i Cassini. Kwestią sporną jest istnienie oceanu pod powierzchnią planety. W rezultacie badań NASA z 2003 roku o nazwie HOPE (Human Outer Planets Exploration) Kallisto, głównie za sprawą niskiego promieniowania, uznana została za najbardziej dogodne miejsce na założenie bazy do eksploracji Jowisza.
   
   

   
   
   Daktyl to pierwszy odkryty satelita planetoidy. W 1993 roku sfotografowała go sonda Galileo, zmierzając w stronę Jowisza. Ma średnicę 1,4 km, a Idę, swoją planetoidę (to większe ciało widoczne na zdjęciu), okrąża w czasie 37 godzin. Co ciekawe – uważa się, że Daktyl zawiera większe ilości żelaza niż użyte w historii ludzkości, co w dalekiej przyszłości czyni go potencjalnym źródłem tego surowca.

   Epimeteusz i Janus – szał niebieskich ciał

   
   Epimeteusz, księżyc Saturna, odkryty został w 1966 roku przez Amerykanina Richarda Walkera. W tym samym roku, zaledwie kilka dni wcześniej, Audouin Dollfus zaobserwował innego satelitę planety z pierścieniami, który również dostał nazwę o genezie mitologicznej – Janusa. No właśnie – innego czy tego samego? Nie wiedziano tego przez 12 lat, dopiero zdjęcia sondy Voyager, zinterpretowane przez zespół astronomów: J. Fountain, S. Larson, H. Reitsema i B. Smith, rozwiały wątpliwości (to ich uważa się za odkrywców Janusa).

   Dlaczego? Sprawa jest skomplikowana. Oba księżyce dzielą w pewien szczególny sposób… orbitę. Promienie ich orbit różnią się zaledwie o 50 km, a ponieważ promień zarówno Epimeteusza, jak i Janusa przekracza 50 km, wydawałoby się, że musi to nieuchronnie doprowadzić do zderzenia… Nic bardziej mylnego, fizyczny mechanizm współistnienia tych ciał jest fascynujący. Podczas zbliżenia, wskutek oddziaływania grawitacyjnego między nimi, dochodzi do wymiany momentu pędu. Księżyc szybszy (o mniejszej orbicie) staje się księżycem wolniejszym (o większej orbicie), zanim dogoni współorbitalnego towarzysza. W ten sposób, paradoksalnie, przyciągające oddziaływanie grawitacyjne powoduje odepchnięcie się księżyców. W wyniku tej wymiany orbit, te dwa księżyce wcale się nie mijają. Największe zbliżenie wynosi ok. 10 tys. km i zachodzi co ok. 4 lata.
   

   
   
   Kolejny z księżyców Saturna, jedno z najjaśniejszych ciał w Układzie Słonecznym – odbija prawie 100% słonecznego światła. Odkrył go w 1789 roku niejaki William Herschel, słynny odkrywca Urana. Tak jak we wcześniejszych przypadkach, jego nazwa także ma korzenie mitologiczne – pochodzi od Enkeladosa, jednego z gigantów, który został przygnieciony przez Zeusa wyspą Sycylia.

   Średnica satelity jest niewielka, wynosi około 500 kilometrów, czyli siedem razy mniej niż średnica ziemskiego Księżyca (jego powierzchnia całkowita jest jedynie dwukrotnie większa od Polski). Badaniem tego lodowego księżyca zajmowała się sonda Cassini, która zarejestrowała dziwną aktywność satelity, który wyrzuca ze swej powierzchni parę i kryształki lodu, na zasadzie podobnej jak w przypadku ziemskich gejzerów. Naukowcy upatrują w tym pewną szansę na zaistnienie życia. Woda wyrzucana z powierzchni księżyca tworzy olbrzymi pierścień pary wokół Saturna.
   
   

   Tryton – przechwycony

   
   Tryton to największy księżyc Neptuna. Został odkryty przez Williama Lassella 10 października 1846 roku. Porusza się po orbicie wokół planety ruchem wstecznym, a jego budowa (duże metaliczne jądro, powierzchnia pokryta zestalonym azotem) i wielkość bardzo przypominają Plutona. Dlatego naukowcy uważają, że nie był księżycem Neptuna od początku istnienia planety – to obiekt przechwycony prawdopodobnie z Pasa Kuipera.

   Obecnie jego orbita jest idealnie kołowa, ale przypuszcza się, że za kilka miliardów lat zmieni się na tyle, że dojdzie do kolizji z planetą. Tryton jest ciekawy także ze względu na swoją aktywność wulkaniczną – ma liczne lodowe wulkany (zamiast lawy następuje w nich erupcja wody, która w kontakcie z atmosferą ulega zamarznięciu).
   

   
   
   Kolejny z księżyców Jowisza – w końcu jest ich aż 66 – charakteryzuje wyjątkowo silna aktywność wulkaniczna. To najaktywniejsze pod tym względem ciało Układu Słonecznego. Wulkany w jednym miejscu wygasają, a pojawiają się w innym, wyrzucając płynną siarkę i dwutlenek siarki i barwiąc powierzchnię księżyca. Jeśli gdzieś jest realny Mordor z „Władcy Pierścieni”, to właśnie tam.

   Niewielkie przyciąganie grawitacyjne Io sprawia, że erupcje mogą sięgać na wysokość nawet 300 km ponad powierzchnię. Powodem silnej aktywności są siły pływowe Jowisza, potęgowane oddziaływaniem dwóch innych masywnych satelitów – Europy i Ganimedesa, z którymi Io pozostaje w rezonansie.

   Do kogo należy Księżyc

   Tytan – drugi dom

   
   Tytan to chyba najdziwniejsze z opisywanych tu ciał. To największy księżyc Saturna i drugi pod względem wielkości księżyc Układu Słonecznego – przy swoich rozmiarach jest większy także od Merkurego. Od wielkości ważniejsza jest jednak jego specyfika. Tytan pod wieloma względami przypomina Ziemię, zdaniem amerykańskich naukowców, znacznie bardziej od innych ciał niebieskich. Zwłaszcza charakterystyka warstwowej atmosfery i powierzchnia przypominają ziemskie: jeziora, rzeki, wydmy, łańcuchy górskie… Do tego wszystkiego dochodzi cykl dobowy. Różnice jednak są dość znaczne. Jezior nie wypełnia woda, ale ciekłe węglowodory. Do możliwości życia naukowcy podchodzą dość sceptycznie z uwagi na ekstremalnie niskie temperatury.

2. 10 najsłynniejszych sawantów

   [...]. Nazywany bywa Rafaelem kotów. Nazwisko Wawro nieprzypadkowo brzmi znajomo. Korzenie tego artysty[...]
   

3. Efekt czerwonej sukienki

   [...] czerwieni i atrakcyjności seksualnej ma jeszcze głębsze korzenie. Jest typowe dla większości naczelnych[...]
   

4. 10 najwspanialszych górskich klasztorów

   [...] , której korzenie sięgają IX wieku. Tak, nie pomyliłem się – zamek, takie było bowiem pierwotne przeznaczenie[...]
   

5. Sztuka nowoczesna czasem bywa przerażająca. Do czego to właściwie służy?

   [...], można odnieść wrażenie, że natchnieniem dla projektanta były korzenie lub gałęzie drzew . Widzicie tu gdzieś[...]
   

6. Mechaniczny Marlin na straży bezpieczeństwa morskich platform wydobywczych

   [...] jako autonomiczne pojazdy podwodne (Autonomous Underwater Vehicle – AUV). Ich korzenie są przeważnie wojskowe[...]
   

7. Plastikowy terror, czyli początki ciemnej strony filmowego kampu

   [...]. Miłośnicy kampu nie mają łatwo. Na koniec zadajmy sobie pytanie, jak wyglądały korzenie futurystycznej[...]
   

8. 10 najdziwniejszych świątecznych tradycji z całego świata

   [...] dzieci, które zachowywały się niewłaściwie. Tradycja Krampusa ma swoje korzenie w alpejskiej części[...]
   

9. Niemieckie śmigłowce Tiger trafią do Afganistanu?

   [...]. Nie bez znaczenia jest też pewien aspekt techniczny. Tiger Bundeswehry w pełnej krasie. Korzenie tej konstrukcji[...]
   

10. Wodowanie USNS Spearhead. Marines przypłyną z prędkością 80 km/h

    [...] stosowanych do komunikacji na Morzu Śródziemnym. Korzenie jednostki zdradza również jej producent – firma[...]
    

11. Szczurzy asasyni też używają trucizn

    [...] - złapanemu gryzoniowi podano gałęzie i korzenie trującej rośliny. Okazało się wreszcie, w jaki sposób grzywak[...]
    

12. Wynalazcy, którzy zmienili świat [cz. 1]

    [...] kuloodpornych zastąpiono włóknami nylonowymi - kevlarem - wynalezionym przez mającą polskie korzenie Stephanie[...]
    

13. Będzie remake Golden Eye

    [...] Bleszinski i jego ulubione gry Pewne źródło, mające swoje korzenie w studiu Activision podaje, iż jesienią[...]
    

14. Lampka z ważnym przesłaniem

    [...]" na język tego projektu? Środkowa, obrotowa część lampki symbolizuje raz korzenie, raz koronę drzewa[.] . Gdy lampka jest wyłączona, a środkowa jej część zwrócona jest do dołu, obrazuje nam ona martwe korzenie[...]
    

15. Załoga Mars 500 powoli kompletowana

    [...]-kolumbijskie korzenie. Dołączy do nich trzech Rosjan i jeden Chińczyk. W chwili, gdy piszę te słowa, trwają[...]
    

16. Miej oko na to, co niewidoczne

    [...] i potrzeby. Poza tym doniczka "Eye" całkiem nieźle się prezentuje - podświetlone korzenie niezaprzeczalnie[...]
    

17. Ekscentryczny reżyser pisze bajkę z internautami

    [...] papieru. Nazwa ma swoje korzenie prawdopodobnie w jednym z pierwszych zakończeń w historii pomysłu[...]
    

18. Indyjskie żywe mosty (wideo)

    [...] warunki klimatyczne i od wielu lat „konstruują” żywe mosty. Za budulec służą korzenie figowców[.] w ziemię. Z czasem korzenie porastają pień w całości i stają się coraz silniejsze. Po 10-15 latach most[...]
    

19. Odegon Tags – wojskowe filtry w saszetkach pod pachy

    [...] korzenie: ktoś kiedyś próbował wytworzyć materiały, których trzeba będzie użyć, by uchronić personel[...]
    

20. Wspaniały ogród z... książek

    [...] i zapuszczać korzenie. Ma to podkreślić tymczasowość i zmienność tej wystawy. Sceneria lasu[...]
    

21. Robolampy zadomowią się na Twoim biurku

    [...] wcale z Polski nie jest - wszystkie źródła mówią, że pochodzi z Chorwacji (polskie korzenie[...]
    

22. Skąd wzięła się woda na ziemi? Przyleciała na asteroidach!

    [...] organizmów na naszej planecie. Wygląda więc na to, że nasze korzenie sięgają do kosmicznych planetoid[...]
    

23. Antybakteryjny, żywy i wypuszczający korzenie filtr powietrza

    Wprawdzie sezon na grypę w odmianach najrozmaitszych mamy za sobą, ale  – nie bądźmy dobrej myśli;-). Następny atak świńskiej, ptasiej… i pewnie zmutowanej nastąpi  już za kilka, kilkanaście miesięcy. Choć przeciętny człowiek zapomniał już o szaleństwie wykupywania przeciwwirusowych maseczek na twarz, niektórzy projektanci nadal troszczą się o zapewnienie bezpieczeństwa naszym drogom oddechowym. Dlatego opracowali niezwykły, antybakteryjny filtr, nazwany Green Screen Uwaga! Filtr się [...]
    

24. Naturalny oczyszczacz powietrza z filtrującą roślinką w środku

    [...], oczyszcza je poprzez liście i korzenie umieszczonej w środku niej rośliny, by na koniec móc wypuścić[...]
    

25. Komputer rozszyfruje, co pisali starożytni

    [...] tworzących język ma wspólne korzenie z wyrazami występującymi w języku uznanym za podobny.Czy ta metoda[...]
    

26. Saints Row 2 lepsze od GTA IV?

    [...] korzenie. Jest nimi pierwsza część Grand Theft Auto i to fakt niepodważalny. Przez ponad dekadę seria[...]
    

27. Wojny fanboy'ów. Będzie rozejm?

    [...], że fanboystwo konsolowe, ma korzenie czysto finansowe. Powiedzenie, że każdy chwali swoje, to uproszczenie[...]
    

28. GRRRecenzja - Grand Theft Auto IV

    [...] zarwanenocki na firmowej klawiaturze. Malfeusz. Autokult.pl Niko i jego bałkańskie korzenie po prostu[...]
    

29. Wynalazcy, którzy zmienili świat [cz. 1-4]

    [...] kuloodpornych zastąpiono włóknami nylonowymi - kevlarem - wynalezionym przez mającą polskie korzenie Stephanie[...]