Mechanizm z Antykithiry

1. Wynalazki, które wyprzedziły swój czas [cz. 1]

   

   Mechanizm z Antykithiry (Fot. Wikimedia Commons)

   Wiele przełomowych urządzeń i wynalazków nie miało szczęścia – pojawiły się w niewłaściwych okolicznościach i czasie. Silnik odrzutowy w pierwszych dwupłatowcach czy baterie sprzed ponad 2 tys. lat musiały cierpliwie czekać, by dostrzeżono ich potencjał, dopracowano technologię i wykorzystano po raz kolejny. Oto wynalazki, które nie trafiły w swój czas.

   Silnik odrzutowy

   Przełomowy wynalazek, który od ponad pół wieku stanowi najpowszechniejszy napęd samolotów na całym świecie jest starszy, niż mogłoby się wydawać. W wielu opracowaniach na temat silników odrzutowych można znaleźć informacje, że prace nad ich wykorzystaniem w lotnictwie rozpoczęto w latach 30 XX wieku.

   To tylko częściowo prawda. Prace prowadzone w latach 30 miały nie tylko mocną podbudowę naukową, ale również stosowne zaplecze technologiczne, pozwalające na opracowanie stosunkowo bezpiecznych (jak na tamtą epokę!) silników i powstanie takich ikon lotnictwa, jak Messerschmitt Me-262.

   

   Henri Coandă (Fot. Roportal.ro)

   Okazuje się jednak, że pomysł zastosowanie silnika odrzutowego jest niewiele młodszy od samego samolotu. Już w 1910 roku rumuński inżynier Henri Coandă skonstruował samolot Coandă 1910, znany również jako Coandă1.

   Jak na rok powstania była to maszyna niezwykle zaawansowana. Po raz pierwszy w historii zastosowano konstrukcję mieszaną w postaci skrzydeł ze szkieletem ze stalowych rurek, dopracowano również aerodynamikę – zaokrąglone końcówki skrzydeł zmniejszały ryzyko przeciągnięcia.

   Bank BLKB według Christ & Gantenbein

   Nietypowy był również układ skrzydeł. Górne skrzydło było szersze i dłuższe od dolnego, a na dodatek umieszczono je nieco z przodu, co zmniejszało opór powietrza – ponownie rozwiązanie to zastosowano dopiero po kilku latach pod koniec pierwszej wojny światowej.

   Najważniejszą innowacją, wprowadzaną przez samolot był jednak jego napęd. Choć od pierwszego lotu braci Wright minęło dopiero 7 lat, Coandă 1910 został wyposażony w silnik odrzutowy! Umieszczony w samolocie silnik tłokowy napędzał sprężarkę, tłoczącą powietrze do komór spalania, gdzie wtryskiwano paliwo, a rozprężające się gazy wytwarzały ciąg 2,2 kN. Dla porównania – oblatany w 1939 roku  He 178, uznawany za pierwszy samolot turboodrzutowy, miał silnik zaledwie o połowę mocniejszy.

   Coandă 1910 oderwał się od ziemi, jednak konstruktor nie przewidział zagrożenia ze strony płomieni wydobywających się z silnika, które nie wydostawały się z niego prosto, ale przyklejały się do kadłuba (tzw. efekt Coandy). Po kilku sekundach lotu kadłub samolotu zapalił się i Coandă 1910 spadł na ziemię. Pilot i wynalazca przeżył, jednak na ponowne, praktyczne wykorzystanie silników odrzutowych trzeba było poczekać jeszcze 30 lat.

   Mechanizm z Antykithiry

   Na początku XX wieku grecki nurek Elias Stadiatos odkrył wrak starożytnego okrętu. Wrak, wraz z okolicznymi przedmiotami, został wydobyty na powierzchnię. Wśród znalezionych wówczas przedmiotów archeolodzy dostrzegli dziwne, skorodowane bryły z brązu, które po bardziej wnikliwych oględzinach okazały się częścią XV-wiecznego zegara, który jakimś dziwnym zrządzeniem losu spadł w głębinę dokładnie na starożytny statek.

   Badania przeprowadzone w kolejnych latach ujawniły niezwykłą prawdę. To, co klasyfikowano jako nowożytny zegar, okazało się nietypowym mechanizmem o niebywałym stopniu komplikacji.

   Przeprowadzane na przestrzeni dziesięcioleci, wnikliwe badania wykorzystujące nowe zdobycze nauki doprowadziły w końcu do odkrycia sekretów starożytnego znaleziska. Wykorzystano m.in. tomograf komputerowy, dzięki któremu udało się odtworzyć wewnętrzny wygląd urządzenia.

   Brązowa bryła to w rzeczywistości niezwykle precyzyjny mechanizm, składający się z 37 kół zębatych. Choć datuje się go na II wiek p n.e., precyzja wykonania odpowiada technologii, opracowanej niemal 2 tys. lat później! Niebywałe umiejętności starożytnych konstruktorów stają się jeszcze donioślejsze, gdy spojrzymy na wielkość mechanizmu, który mieści się w prostopadłościanie o wymiarach 33x17x9 centymetrów!

   Liczba funkcji jest imponująca: napędzany korbą mechanizm pokazywał ruchy pięciu znanych w starożytności planet i Słońca, fazy Księżyca, pozwalał przewidywać zaćmienia, wschody i zachody ważniejszych gwiazd, uwzględniał lata przestępne, umożliwiał synchronizowane kalendarza słonecznego z księżycowym i wyznaczanie dat olimpiad.

   Głupi i niebezpieczni, czyli demolka w zwolnionym tempie! [wideo]

   Kto był  twórcą tego niezwykłego dzieła? Wśród potencjalnych geniuszy mechaniki wskazuje się m.in. Hipparcha. Niektóre poszlaki wskazują również na Archimedesa, który wprawdzie żył wiek przed powstaniem mechanizmu z Antykithiry, ale mógł być wynalazcą i pomysłodawcą wykonania tego urządzenia. Pewną poszlaką są również pionierskie prace Archimedesa, związane z wykorzystaniem kół zębatych.

   Badania lingwistyczne (napisy na mechanizmie liczą blisko 2 tys. znaków) wskazują, że inskrypcje na urządzeniu zostały zapisane w dialekcie, jakim mówili Grecy zamieszkujący Sycylię. Archimedes część swojego życia Archimedes spędził w sycylijskich Syrakuzach, ginąc podczas zdobywania tego miasta przez Rzymian.

   Wiadomo, że już sto lat później starożytni Rzymianie nie byli w stanie skonstruować równie precyzyjnego mechanizmu. Pierwsze planetarium o podobnej złożoności i sposobie działania skonstruowano dopiero na początku XVIII wieku.

   Choć skonstruowano różne repliki tego mechanizmu, wyjątkowo ciekawa wydaje mi się najmniej typowa z nich. Działanie Mechanizu z Antykithiry zostało odtworzone za pomocą konstrukcji z klocków Lego (w innym artykule możecie zobaczyć, jak działa pozytywka z klocków Lego).

2. Drukarka w kształcie walca - genialny pomysł na zaoszczędzenie miejsca

   [...] urządzeń - wewnątrz walca znajduje się mechanizm drukujący, a kartki papieru po prostu rozwijają[...]
   

3. Starożytny „komputer” wciąż zaskakuje

   [...]Mechanizm z Antykithiry, jeden z najstarszych znanych gadżetów, odkrywa swój kolejny sekret[.] Słońca. Mechanizm z Antykithiry to mechaniczne urządzenie, stworzone przez starożytnych Greków. Został[.]. Mechanizm z Antykithiry uwzględniał te warunki, łącznie z kształtem orbity księżyca.Archeolodzy podejrzewali[.] odkryty na początku XX w. u wybrzeży wyspy Antykithiry we wraku zatopionego statku. Dlaczego[.] podejrzewali, że we wraku przez przypadek znalazł się zegar skonstruowany znacznie później.Mechanizm znaleziony[.].W serwisie YouTube możecie zobaczyć filmy pokazujące działające rekonstrukcje mechanizmu z Antykithiry. [...]
   

4. Łapka na myszy, która ratuje ludzkie życie [wideo]

   [...] jednocześnie objętość płynów, która ma zostać podana. Gdy kuracja zostanie zakończona, mechanizm przypominający[...]
   

5. Wieżyczka z Portala przeniesiona do naszej rzeczywistości [wideo]

   [...] nie ma jeszcze obudowy - działa jedynie mechanizm namierzający i strzelający oparty na Arduino. Wieżyczka mówi[...]
   

6. 5 zadziwiających fenomenów natury

   [...] w sobie mechanizm bioluminescencji (więcej tutaj ). O c chodzi? O fluorescencyjne światło, generowane w ciemności[...]
   

7. RunCore InVincible - napęd SSD z wbudowanym mechanizmem autodestrukcji

   [...]. Jak pokazuje poniższy film, wbudowany w dysk mechanizm jest wystarczający do uszkodzenia kości pamięci.[...]
   

8. 5 urządzeń z przeszłości wyprzedzających swoją epokę

   [...] odkrył wrak starożytnego statku handlowego na głębokości 42 m obok wyspy Antykithiry. Wydobyto szereg[.]-wiecznych zegarów nie był znany żaden mechanizm o podobnym stopniu złożoności – w swoim pierwotnym kształcie składał[...]
   

9. Broń, która strzela piorunami. Zrób to sam - Tesla Gun [wideo]

   [...] jednak na elektryzujący efekt. Broń wykorzystuje mechanizm transformatora Tesli . Zapewne nie raz już widzieliście[...]
   

10. Zmiany algorytmów Google’a. Będą kary za agresywną optymalizację

    [...] zostanie wdrożony nowy mechanizm. Co się zmieni? [...]
    

11. Stół Astrolab sam rozsunie swój blat. I zrobi to w wielkim stylu!

    [...] jest przezroczysta. Kryje się pod nią skomplikowany mechanizm z licznymi kołami zębatymi. Szczegóły mechanizmu[.] mechanizm ożył. Obserwując pracujące zębatki, zobaczy się wówczas, jak spod stołu wysuwają się dwa[...]
    

12. 10 najdziwniejszych księżyców Układu Słonecznego

    [...] to nieuchronnie doprowadzić do zderzenia... Nic bardziej mylnego, fizyczny mechanizm współistnienia tych ciał[...]
    

13. Inżynier Apple'a "bawi się" LEGO [wideo]

    [...]. Pochodzący prawdopodobnie z lat 150-100 p.n.e. mechanizm z Antykithiry aż do XVIII wieku naszej ery był[.] uznawany za najbardziej złożony mechanizm stworzony przez człowieka.Andrew Carol postanowił odtworzyć[...]
    

14. ADHD: jak pracuje mózg nadpobudliwego dziecka?

    [...] jednak określenie, jaki jest mechanizm powstawania tego typu objawów.„Przeprowadziliśmy badania na grupie dzieci[...]
    

15. Czy człowiek może polecieć, machając skrzydłami? [wideo]

    [...] na temat dokonań Jarno wielu internautów wciąż uważa, że tego typu mechanizm nie może unieść człowieka. Sam[...]
    

16. Quo vadis nauko? Kobiety tuż przed okresem szybciej rozpoznają węże

    [...] niebezpiecznego gada.Na podstawie wyników badań uczony wysnuł hipotezę, według której PMS to mechanizm obronny[...]
    

17. Jak działa największy korkociąg świata?

    Korkociągi nie są zazwyczaj przesadnie skomplikowanymi urządzeniami. Szczytem technologii jest stosowana niekiedy dźwignia pozwalająca na łatwe otwarcie butelki bez konieczności siłowania się z korkiem. Na szczęście nie wszyscy lubią prostotę. Dzięki temu powstają takie urządzenia jak największy na świecie korkociąg.
    

18. Ivy Bridge – procesory Intel Core 3. generacji już są!

    [...] ulepszeń (m.in. generator liczb losowych DRNG, tryb SMEP będący rozwinięciem NX-bit, mechanizm PAIR[...]
    

19. Entropy Slayer 2000 - śmiercionośna proca z podgrzewaczem [wideo]

    [...] światu procę, która dla zwiększenia siły wyposażona jest w specjalny mechanizm podgrzewający. Jorg[.] nie jest już tak skuteczny. Na szczęście jest na to rada.Nowy Entropy Slayer 2000 to proca wyposażona w mechanizm[...]
    

20. Czy spacer wśród drzew wspomaga radioterapię?

    [...] przez aparat szparkowy . Mechanizm ten jest o wiele wydajniejszy niż w przypadku innych roślin, a szczególnie[...]
    

21. Chcą zbudować vipera z serialu "Battlestar Galactica" [wideo]

    [...] dobudować do niej mechanizm oparty na przygotowanym wcześniej modelu. Wnętrze kokpitu ma być wiernym[...]
    

22. Spełniony sen gangstera-gadżeciarza. Pistolet jak myśliwska dwururka [wideo]

    [...] Colt 1911-A1 kalibru .45, to widoczne pod kątem dwie lufy wyglądają intrygująco. Połączony mechanizm[...]
    

23. Opus 12 - mechaniczne arcydzieło bez wskazówek [wideo]

    [...] wykorzystujących łańcuchy lub ciecz mechanizm pokazywania czasu Opusa 12 jest całkiem prosty, ale na pewno[...]
    

24. Najszybsza winda świata. Kilometr w minutę! [wideo]

    [...] nie zmieniało się gwałtownie wraz ze wzrostem wysokości. Dodatkowo mechanizm windy zostanie wygłuszony tak, by[...]
    

25. 10 najdziwniejszych instrumentów wykorzystanych w utworach rockowych

    [...]. Istotny jest jednak mechanizm wydobycia dźwięku, za który odpowiadają tzw. skoczki, zaopatrzone w "piórka[...]
    

26. Nowy sposób na złodziei – karty zbliżeniowe z wyłącznikiem

    [...] , obawiających się o bezpieczeństwo swoich pieniędzy. Zbliżeniowa karta płatnicza zostanie wyposażona w mechanizm[...]
    

27. Procesory Intel Core trzeciej generacji – co wnoszą?

    [...] tych będących w stanie uśpienia (np. C6).Oczywiście mechanizm PAIR realizowany w całości na poziomie sprzętowym[...]
    

28. 12 najciekawszych skarbonek

    [...] pojemnika na bilon ma wbudowany mechanizm, który zlicza wrzucane do środka monety. Świnkę można kupić[...]
    

29. Profesjonalna metoda na radzenie sobie z odpadkami w klawiaturze

    [...]. Lampa UV wystarczy na 40 tys. cykli dezynfekcji a cały mechanizm ok. 300 tys. użyć. Na razie dokładna[...]
    

30. Niezwykłe iluzje optyczne na kołach rowerowych [wideo]

    [...], czy można wykorzystać ten sam mechanizm przy projektowaniu przedmiotów. Na filmach poniżej możecie zobaczyć wyniki[...]
    

31. Samoczyszcząca się pielucha dla mężczyzn. Japońskie szaleństwo też bywa pożyteczne!

    [...]. Mechanizm potrafi odessać prawie całą wydzielinę, pozostawiając maksymalnie 0,5 cm3 niesprzątniętego moczu[...]
    

32. Po co komu klawisze? Oto kontroler wykorzystujący impulsy elektryczne mięśni [wideo]

    [...]. Urządzenie wykorzystuje podobny mechanizm co badania elektromiograficzne, służące do diagnozowania chorób[...]
    

33. 10 zadziwiających organizmów bioluminescencyjnych

    [...] i roślin nie ma w tym żadnej ekstrawagancji – ewolucja wykształciła u nich ten mechanizm z powodów czysto[.] wykształcić mechanizm pozwalający unikać im nadmiernego promieniowania UV i pozostawać mniej aktywnym[...]
    

34. Wyburzenie ścian przy pomocy butli z wodą

    [...]. Wszystko załatwia potężny mechanizm pneumatyczny. Siła uderzenia i ciężar butli są na tyle duże, że z łatwością[...]
    

35. KAPS – supernowoczesny system ochrony czołgów z Korei [wideo]

    [...] pocisku. Nie wiadomo, czy istnieje mechanizm przeładowujący spod pancerza. Jeżeli nie oznacza to, że KAPS[...]
    

36. Sony eksperymentuje, czyli jak pozyskać energię z papieru

    [...] przede wszystkim dzieci.Jak wyjaśnia Chisato Kitsukawa z Sony, zastosowano ten sam mechanizm, dzięki któremu termity[...]
    

37. Stratolaunch - finansowany przez Microsoft następca wahadłowców [wideo]

    [...] Technologies ( SpaceX ), tworzony przez Dynetics mechanizm zdolny do bezpiecznego połączenia 220-tonowego[...]
    

38. Mity i rzeczywistość. Co naprawdę wydarzyło się w elektrowni Fukushima I? [cz. 3.]

    [...] pozostawał jeszcze jeden mechanizm, który zadziałał sprawnie – awaryjny, niewymagający prądu układ chłodzenia[...]
    

39. 10 największych szaleństw naukowców

    [...] możliwości przechowywania mięsa przy użyciu śniegu. Pomysł nie był zły, biorąc pod uwagę mechanizm działania[...]
    

40. Jak otworzyć prawie każdy elektroniczny sejf?

    [...] powierzchnię, przekręcając jednocześnie uchwyt służący do otwierania zamka . Modele nie wyposażone w mechanizm[...]
    

41. Broń, która zapewni przewagę podczas bitwy na śnieżki

    [...] mechanizm, który po napełnieniu śniegiem formuje z niego trzy idealne kule. Gdy ramiona przeciwników będą[...]
    

42. Mity i rzeczywistość. Co naprawdę wydarzyło się w elektrowni Fukushima I? [cz. 2.]

    [...], w tym również mechanizm automatycznie wyłączający go w razie awarii.Podczas symulacji awarii doprowadzono reaktor do stanu[...]
    

43. Prawie jak perpetuum mobile

    [...]. Holenderski designer Luc van Hoeckel stworzył mechanizm działający prawie jak taka maszyna. Pociągamy[.] za sznurek, a mechanizm zaczyna pracować. Jak długo?To zależy od długości sznureczka. Oczywiście[...]
    

44. Chciałbyś się poczuć jak pilot myśliwca odrzutowego?

    [...] . Pasy, siedzenie, poduszka, uchwyty, a nawet spadochron są na swoim miejscu. Mechanizm katapulty[...]
    

45. Przezroczysty biurowiec nową architektoniczną wizytówką Warszawy?

    [...]. Ilmet będzie wyburzony . Psycholodzy powiedzieliby pewnie, że wyburzenie Ilmetu to mechanizm[...]
    

46. Zegarek jakiego jeszcze nie widzieliście! [wideo]

    [...] ma nie tylko typowy dla drogich zegarków elegancki wygląd - zachwyca przede wszystkim mechanizm pokazujący aktualną[.] godzinę.Zamiast tradycyjnej tarczy, praktycznie całą powierzchnię zegarka zajmuje skomplikowany mechanizm[.] odczytuje się na bocznej, mniejszej tarczy. Najciekawszy jest jednak moment zmiany godziny, kiedy mechanizm[...]
    

47. Świetny sposób na uszkodzoną kartę SD [wideo]

    [...]. K omu nie złamał się nigdy mechanizm blokady karty? Oto krótki wideoporadnik pokazujący[...]
    

48. Wiecie do czego służy ten potwór?

    [...] Ten gigantyczny mechanizm nazywany jest diabelskim młynem z Falkrik. W przeciwieństwie[...]
    

49. Arcydzieło mechaniki - niezwykłe śpiewające pistolety [wideo]

    [...] do złudzenia przypomina prawdziwe ćwierkanie. Mechanizm, dzięki któremu pistolety działają i brzmią[...]
    

50. 10 najwspanialszych mostów na świecie

    [...] jezdni kąt 86 stopni. Warto nadmienić, że pierwotnie mechanizm podnoszenia przęseł napędzany był[...]