odrzutowy

1. Wynalazki, które wyprzedziły swój czas [cz. 1]

   

   Mechanizm z Antykithiry (Fot. Wikimedia Commons)

   Wiele przełomowych urządzeń i wynalazków nie miało szczęścia – pojawiły się w niewłaściwych okolicznościach i czasie. Silnik odrzutowy w pierwszych dwupłatowcach czy baterie sprzed ponad 2 tys. lat musiały cierpliwie czekać, by dostrzeżono ich potencjał, dopracowano technologię i wykorzystano po raz kolejny. Oto wynalazki, które nie trafiły w swój czas.

   Silnik odrzutowy

   Przełomowy wynalazek, który od ponad pół wieku stanowi najpowszechniejszy napęd samolotów na całym świecie jest starszy, niż mogłoby się wydawać. W wielu opracowaniach na temat silników odrzutowych można znaleźć informacje, że prace nad ich wykorzystaniem w lotnictwie rozpoczęto w latach 30 XX wieku.

   To tylko częściowo prawda. Prace prowadzone w latach 30 miały nie tylko mocną podbudowę naukową, ale również stosowne zaplecze technologiczne, pozwalające na opracowanie stosunkowo bezpiecznych (jak na tamtą epokę!) silników i powstanie takich ikon lotnictwa, jak Messerschmitt Me-262.

   

   Henri Coandă (Fot. Roportal.ro)

   Okazuje się jednak, że pomysł zastosowanie silnika odrzutowego jest niewiele młodszy od samego samolotu. Już w 1910 roku rumuński inżynier Henri Coandă skonstruował samolot Coandă 1910, znany również jako Coandă1.

   Jak na rok powstania była to maszyna niezwykle zaawansowana. Po raz pierwszy w historii zastosowano konstrukcję mieszaną w postaci skrzydeł ze szkieletem ze stalowych rurek, dopracowano również aerodynamikę – zaokrąglone końcówki skrzydeł zmniejszały ryzyko przeciągnięcia.

   Bank BLKB według Christ & Gantenbein

   Nietypowy był również układ skrzydeł. Górne skrzydło było szersze i dłuższe od dolnego, a na dodatek umieszczono je nieco z przodu, co zmniejszało opór powietrza – ponownie rozwiązanie to zastosowano dopiero po kilku latach pod koniec pierwszej wojny światowej.

   Najważniejszą innowacją, wprowadzaną przez samolot był jednak jego napęd. Choć od pierwszego lotu braci Wright minęło dopiero 7 lat, Coandă 1910 został wyposażony w silnik odrzutowy! Umieszczony w samolocie silnik tłokowy napędzał sprężarkę, tłoczącą powietrze do komór spalania, gdzie wtryskiwano paliwo, a rozprężające się gazy wytwarzały ciąg 2,2 kN. Dla porównania – oblatany w 1939 roku  He 178, uznawany za pierwszy samolot turboodrzutowy, miał silnik zaledwie o połowę mocniejszy.

   Coandă 1910 oderwał się od ziemi, jednak konstruktor nie przewidział zagrożenia ze strony płomieni wydobywających się z silnika, które nie wydostawały się z niego prosto, ale przyklejały się do kadłuba (tzw. efekt Coandy). Po kilku sekundach lotu kadłub samolotu zapalił się i Coandă 1910 spadł na ziemię. Pilot i wynalazca przeżył, jednak na ponowne, praktyczne wykorzystanie silników odrzutowych trzeba było poczekać jeszcze 30 lat.

   Mechanizm z Antykithiry

   Na początku XX wieku grecki nurek Elias Stadiatos odkrył wrak starożytnego okrętu. Wrak, wraz z okolicznymi przedmiotami, został wydobyty na powierzchnię. Wśród znalezionych wówczas przedmiotów archeolodzy dostrzegli dziwne, skorodowane bryły z brązu, które po bardziej wnikliwych oględzinach okazały się częścią XV-wiecznego zegara, który jakimś dziwnym zrządzeniem losu spadł w głębinę dokładnie na starożytny statek.

   Badania przeprowadzone w kolejnych latach ujawniły niezwykłą prawdę. To, co klasyfikowano jako nowożytny zegar, okazało się nietypowym mechanizmem o niebywałym stopniu komplikacji.

   Przeprowadzane na przestrzeni dziesięcioleci, wnikliwe badania wykorzystujące nowe zdobycze nauki doprowadziły w końcu do odkrycia sekretów starożytnego znaleziska. Wykorzystano m.in. tomograf komputerowy, dzięki któremu udało się odtworzyć wewnętrzny wygląd urządzenia.

   Brązowa bryła to w rzeczywistości niezwykle precyzyjny mechanizm, składający się z 37 kół zębatych. Choć datuje się go na II wiek p n.e., precyzja wykonania odpowiada technologii, opracowanej niemal 2 tys. lat później! Niebywałe umiejętności starożytnych konstruktorów stają się jeszcze donioślejsze, gdy spojrzymy na wielkość mechanizmu, który mieści się w prostopadłościanie o wymiarach 33x17x9 centymetrów!

   Liczba funkcji jest imponująca: napędzany korbą mechanizm pokazywał ruchy pięciu znanych w starożytności planet i Słońca, fazy Księżyca, pozwalał przewidywać zaćmienia, wschody i zachody ważniejszych gwiazd, uwzględniał lata przestępne, umożliwiał synchronizowane kalendarza słonecznego z księżycowym i wyznaczanie dat olimpiad.

   Głupi i niebezpieczni, czyli demolka w zwolnionym tempie! [wideo]

   Kto był  twórcą tego niezwykłego dzieła? Wśród potencjalnych geniuszy mechaniki wskazuje się m.in. Hipparcha. Niektóre poszlaki wskazują również na Archimedesa, który wprawdzie żył wiek przed powstaniem mechanizmu z Antykithiry, ale mógł być wynalazcą i pomysłodawcą wykonania tego urządzenia. Pewną poszlaką są również pionierskie prace Archimedesa, związane z wykorzystaniem kół zębatych.

   Badania lingwistyczne (napisy na mechanizmie liczą blisko 2 tys. znaków) wskazują, że inskrypcje na urządzeniu zostały zapisane w dialekcie, jakim mówili Grecy zamieszkujący Sycylię. Archimedes część swojego życia Archimedes spędził w sycylijskich Syrakuzach, ginąc podczas zdobywania tego miasta przez Rzymian.

   Wiadomo, że już sto lat później starożytni Rzymianie nie byli w stanie skonstruować równie precyzyjnego mechanizmu. Pierwsze planetarium o podobnej złożoności i sposobie działania skonstruowano dopiero na początku XVIII wieku.

   Choć skonstruowano różne repliki tego mechanizmu, wyjątkowo ciekawa wydaje mi się najmniej typowa z nich. Działanie Mechanizu z Antykithiry zostało odtworzone za pomocą konstrukcji z klocków Lego (w innym artykule możecie zobaczyć, jak działa pozytywka z klocków Lego).

2. Odrzutowy Harley Davidson do kupienia na eBayu

   [...] Maddox . Być może pamiętacie jego wcześniejsze dzieło - odrzutowy rower . Jego zboczenie do instalowania[.] nawet do 320 km/h.Odrzutowy motocykl pojawił się na eBay'u w opcji Kup Teraz za jedyne 25 tys dolarów . Oferta[...]
   

3. Dwupłaty: reaktywacja. Samoloty z dwoma płatami nośnymi przekroczą barierę dźwięku?

   [...] uznawane były za przestarzałe. Poza wyjątkowymi konstrukcjami, jak An-2 czy polski, odrzutowy PZL M-15[...]
   

4. Bliski koniec programu brytyjskiego bezzałogowca Taranis? [wideo]

   [...] nad Replicą.Jednak postanowili skonstruować czysto brytyjski odrzutowy bezzałogowiec. Maszyna miała[...]
   

5. Szkoła latania jetpackiem [wideo]

   Opanowanie potężnego silnika umieszczonego  na plecach to niełatwe zadanie. Na szczęście śmiałkowie mogą wziąć lekcje u Erica Scotta, faceta, który o lataniu z plecakiem odrzutowym wie chyba wszystko. Zobaczcie jak wygląda szkolenie w tej nietypowej dyscyplinie. 
   

6. 22 miliony koni mechanicznych [wideo]

   [...] Systems. Odrzutowy potwór ma moc 22 milionów koni mechanicznych i robi naprawdę dużo hałasu[...]
   

7. Chciałbyś się poczuć jak pilot myśliwca odrzutowego?

   Jeśli tak, to nadarza się niepowtarzalna okazja. Na sprzedaż został wystawiony pewien charakterystyczny element brytyjskiego myśliwca Blackburn Buccaneer. Gadżet w sam raz dla miłośników militariów i …pracy biurowej.
   

8. 10 najdziwniejszych czołgów w historii

   [...] i jest przeróbką czołgu T-54. Na miejscu standardowej wieży znajduje się silnik odrzutowy od samolotu MIG-15. Miał[...]
   

9. Narty + jetpack, czyli koniec z wyciągami [wideo]

   [...] sobie odrzutowy plecak , tak jak bohater załączonego nagrania. Pisaliśmy już o silnikach odrzutowych[...]
   

10. Koniec bsl Global Hawk, długowieczny U-2? [wideo] [cz.1]

    [...] odrzutowy Allison Rolls-Royce AE 3007H (inne oznaczenie F137-AD-100) o ciągu ok. 31.4 – 33.8 k[...]
    

11. Pierwsze egzemplarze F-35B przekazane lotnictwu USMC [wideo]

    [...] pilota) silnik odrzutowy o ciągu 89 kN. Jest on uruchamiany, gdy F-35B musi wykonać zawis . Dzięki[...]
    

12. USA rzuca do akcji bezzałogowiec Avenger

    [...] olbrzymi krok naprzód w porównaniu ze starszymi braćmi. Po pierwsze był odrzutowy, a po drugie wykonany[...]
    

13. Drugi bezzałogowiec X-47B oblatany

    [...] odrzutowy bez dopalacza, dający temu bsl wysoką prędkość poddźwiękową. Northrop Grumman nie opublikował[...]
    

14. Fail z jetpackiem w roli głównej [wideo]

    Jeśli przypadkiem prezentujesz wyjątkowy gadżet w trakcie relacji telewizyjnej na żywo, jest duża szansa, że coś pójdzie nie tak. To właśnie podczas emisji serwisu informacyjnego ogólnokrajowej amerykańskiej stacji doszło do ciekawej wpadki z ostatnio popularnym jetlevem.
    

15. Zapomnijcie o surfingu - jest przecież Jetlev [wideo]

    [...] z serwisu Translogic miał okazję przetestować wodny plecak odrzutowy (to dowód, że ktoś z niego korzystał[...]
    

16. Odrzutowy autobus - by uczniowie się nie spóźniali!

    [...] nudnemu autobusowi szkolnemu. Stąd standardowy silnik zamienili na odrzutowy z myśliwca F4 Phantom[...]
    

17. Koniec bsl Global Hawk, długowieczny U-2? [wideo] [cz.2.]

    [...] ma doskonałość aerodynamiczną o wartości 25. Napęd stanowi pojedynczy silnik odrzutowy. Charakterystyczne[...]
    

18. Szybowiec z silnikiem... odrzutowym [wideo]

    [...], który postanowił skonstruować szybowiec odrzutowy . Na początek popatrzmy, w jaki sposób ukryto silnik odrzutowy[...]
    

19. Zrób to sam. Najciekawsze zestawy sprzed lat do samodzielnego montażu [TOP 10]

    [...] można było zamówić pocztą i samodzielnie złożyć w domu. Odrzutowy plecak, przyczepa kempingowa czy wiatrakowiec to[...]
    

20. Silniki odrzutowe domowej roboty! (wideo)

    [...] i ryk silnika. A gdyby tak do starego malucha czy motorynki zamontować silnik odrzutowy ? Oglądając[.] modyfikacji .Greg krótko scharakteryzuje zbudowany przez siebie silnik odrzutowy . Budowniczy zaznacza[...]
    

21. Odrzutowy wóz strażacki [wideo]

    I wcale nie chodzi tu o latającą jednostkę straży pożarnej. Chińczycy znaleźli znacznie lepsze zastosowanie dla silników odrzutowych.
    

22. Odrzutowy BMX na każdą okazję?

    [...] BMX-a w swoim garażu. Fire Trick Bob – to rower odrzutowy wymyślony przez chińczyków. Określenie[.] „odrzutowy” jest tutaj jak najbardziej na miejscu. Turbina napędzana paliwem rakietowym wyzwala w starym BMX[...]
    

23. Za 1200 USD każdy z nas może mieć odrzutowy rower (wideo)

    [...] Zawsze chciałem mieć odrzutowy rower , albo odrzutową deskorolkę . Właściwie wszystko jedno[.] zobaczyć jakich postępów dokonał odrzutowy inżynier podczas roku prac.Jeżeli Waszym rowerom także przydałby[...]
    

24. Martin Jetpack - odrzutowy plecak za $100 000 (wideo)

    Jeśli denerwują Was korki w waszych miastach to ten wynalazek powinien Wam się spodobać. Martin Jetpack to urządzenie, które pozwala na 30 minutową, powietrzną podróż z prędkością prawie 100km/h na maksymalnej wysokości 2438 metrów!
    

25. Jetscooter - w 2025 roku będziemy latać?

    [...] transportu? Norio Fujikawa stworzył koncept nazwany Jetscooter - maszynę ma napędzać silnik odrzutowy[.] odrzutowy ma zapewnić tej maszynie wznoszenie się w powietrze. Ciekawe, jak będzie wyglądać prowadzenie[...]
    

26. Boeingi 737 dostaną stare silniki z 1983 roku

    [...] 80' XX wieku inżynierowie z General Electric zbudowali silnik odrzutowy , który nie posiadał żadnej[...]
    

27. Killzone 3 - co już wiemy?

    [...] się plecak odrzutowy - czyli jetpack - dzięki któremu będziemy w stanie przemieszczać się między lodowcami[...]
    

28. Multimedialny fotel jak silnik odrzutowy

    Pewnie dla niektórych idealnym światem był ten przedstawiony w filmie Wall-E – cały czas na siedząco lub leżąco bez jakiejkolwiek ingerencji nóg. Piszę o tym, ponieważ Morfojet – multimedialny fotel – bardzo przypomina mi ten, na którym właśnie poruszali się ludzie w wyżej wymienionej bajce. Na dodatek, nie tylko z wyglądu.
    

29. Simple Jet - pojazd XXI wieku

    [...] na godzinę! Simple Jet będzie zasilany tradycyjnym paliwem , a za napęd posłuży mu silnik odrzutowy. [...]
    

30. Jetpack na wodę już wkrótce dla każdego (bogatego)

    W lutym tego roku informowaliśmy Was o nietypowym Jetpacku na wodę o naziwe JetLev. Jednak od tamtego czasu zbyt wiele się nie zmieniło…do teraz. Po wielu miesiącach testów i prób JetLev ma w końcu trafić do produkcji.
    

31. Japoński jetpack nie potrzebuje paliwa

    [...], że chodzi o odrzutowy plecak umożliwiający latanie. Na razie istniejące modele spalinowe, działają[...]
    

32. Rzym i Madryt w nowym trailerze GT5

    [...] bowiem na torze wyścigowym obok samochodów (a w zasadzie to zaraz za nimi) pojawia się... samolot odrzutowy[...]
    

33. Technologia komunikacyjna w służbie ludzkości

    [...]? Zdecydowanie nie. Warto jednak popatrzeć, co się stanie, gdy zamontujemy do autobusu silnik odrzutowy[...]
    

34. Rekord świata w lataniu jetpackiem (wideo)

    [...], ale jest na najlepszej drodze. Odrzutowy plecak Jetpack International napędzany jest paliwem wodorowym i niestety[...]
    

35. 8 niezwykłych wojskowych jednostek pływających

    [...] (rzecz jasna lecąc, a nie płynąc...). Tak jest, był to bowiem wodnosamolot odrzutowy z 1953 roku. Nigdy[...]
    

36. Hybryda auta i rakiety, która wyprzedzi pędzące pociski!

    [...] wytworzony przez silnik odrzutowy osiągał będzie wartość 220kN. Podczas przyspieszania będzie on poddany[...]
    

37. Wideomania - najlepsze odrzutowe platformy

    [...] produkcji. Maszyny te nazywane są również jako jet pack'i. Jet pack to nic innego jak odrzutowy plecak[.]'ego oraz jego jetpack. Troy marzył od dzieciństwa, aby posiadać taki sam odrzutowy plecak jak James Bond w filmie[...]
    

38. Naukowcy odtworzyli niewidzialny samolot Hitlera (wideo)

    [...] głównie z drewna oraz wyposażony w silnik odrzutowy .Odrzutowiec przypominający amerykański bombowiec B[...]
    

39. Latające samochody? Może już niedługo... (wideo)

    [...] . Wystarczyłoby dołożyć silnik odrzutowy i samochód mógłby osiągać prędkość nawet 425 kilometrów na godzinę[...]
    

40. Odjazdowe niesamowitości z eBay'a [część I - motoryzacja]

    [...], że fotografię zrobiono parę ładnych lat temu. Przed Wami "odrzutowy" samolot, który zbudowano w latach 70-tych[...]
    

41. Odrzutowy dom

    Jet House – ten projekt nikogo nie powinien pozostawić obojętnym. Już sama nazwa nie pozwala go zlekceważyć. Jeśli nawet nie chcielibyście mieszkać w odrzutowym domu, to i tak jego zdjęcia w galerii zrobią na Was wrażenie. W każdym razie na mnie zrobiły.
    

42. Wynalazki, które wyprzedziły swój czas [cz. 1-2]

    [...] okolicznościach i czasie. Silnik odrzutowy w pierwszych dwupłatowcach czy baterie sprzed ponad 2 tys. lat musiały[.] wynalazki, które nie trafiły w swój czas. Silnik odrzutowy Przełomowy wynalazek, który od ponad pół wieku[.] od pierwszego lotu braci Wright minęło dopiero 7 lat, Coandă 1910 został wyposażony w silnik odrzutowy[...]