Teoria

Neurolingwistyczne programowanie (... naszego portfela)
Sieć neuronowa (Fot. Flickr/CC)
Wpis gościnny z mitynauki.pl. Jedną z cech pseudonauki jest to, że jej tezy opierają się na autorytecie – wypowiedzi jakiejś osoby. Inną cechą jest to, że potwierdzenie jej hipotez widzi się tylko wtedy, gdy się w nie wierzy. Jeszcze inną, że ogólnie opisują całość cech zjawiska i możliwych stanów badanego obiektu, przez co zawsze, jak się zdaje, są słuszne…
Wszystkie te warunki, i wiele innych, których teraz nie wymieniłem, spełnia pseudonauka zdobywająca coraz większą w Polsce popularność, zwana neurolingwistycznym programowaniem, czyli NLP. Sprzedaje się książki na ten temat, tworzy się teorie marketingowe, a przede wszystkim sprzedaje się kursy oraz oparte na niej terapie i szkolenia. (Jest to też jedna z cech pseudonauki: wszystko ma tu trademark (TM) i wiedzę czerpie się od autoryzowanych źródeł.) Przeszukanie dwóch internetowych księgarni hasłem „NLP” przynosi setki pozycji, m.in „NLP w negocjacjach handlowych” oraz „Zdrowie w zasięgu myśli: Wykorzystaj potęgę NLP i afirmacji w kształtowaniu zdrowego stylu życia!”.
Fotogadżet bez nazwy, czyli Lens Shifter albo Focus Shifter [wideo]
W opublikowanym w 2009 roku w „Journal of Applied Research in Higher Education” artykule (uwaga, link do PDF) Gareth Roderique-Davies nazywa NLP „psychologią kultu cargo”.
Nazwa NLP składa się z trzech elementów:
- neuro – neurony to komórki mózgowe, neurologia to nauka o ich chorobach – ten przedrostek sugeruje, że mówi się tu o mózgu i myśleniu
- lingwistyczne – lingwistyka to nauka o języku
- programowanie – nagle przeskakuje się w świat elektroniki i informatyki…
NLP, czyli auto-pranie mózgu :) (Fot. Flickr/CC)
Najwyraźniej powinniśmy odnieść wrażenie, że za pomocą języka można programować swoje neurony. I dokładnie o to chodziło. Jest tutaj niejasna sugestia, że to normalna, szanowana nauka, skoro w nazwie są odnośniki do innych szanowanych nauk.
Zasilany energią słoneczną statek Turanor PlanetSolar zakończył rejs dookoła świata
NLP wywodzi się spośród programów „rozwoju osobistego”, których wiele pojawiło się w latach 70. Twórcy NLP to Richard Bandler oraz John Grinder, sformułowali oni podstawowe tezy po obejrzeniu dużej liczby nagranych sesji terapeutycznych i zauważyli zależność pomiędzy zachowaniem osoby poddanej terapii oraz językiem, jakiego ona używa. Uznali, że to nie sposób wypowiadania się jest wynikiem sytuacji czy charakteru osoby, ale że istnieje zależność odwrotna i za pomocą języka można wpływać na cechy osobiste.
NLP w praktyce... (Fot. Flickr/CC)
Jest to cecha wspólna dla wielu takich technik „rozwoju osobistego” – świetnie opisanych w książce Steve’a Salerno „Sham”. Dają poczucie posiadania władzy i siły – oczywiście bez prawdziwej władzy i siły. Jest to więc efekt placebo. Salerno twierdzi, że jest to niebezpieczne i przeszkadza ludziom w poszukiwaniu prawdziwej pomocy psychologicznej.
„Teorie” NLP są pełne sprzeczności – i pseudonaukowego paplania. NLP nie ma żadnych metod mierzenia swoich wyników oprócz anegdotycznych. (Choć były takie próby, są opisane w linkowanym powyżej artykule w formacie PDF.) Jak mogłyby powstać takie metody, skoro NLP w swoich postawach opiera się na subiektywnych doznaniach. I jako trening osobisty, w którym zmienia się swoje spojrzenie na różne sprawy, być może jest skuteczny. Jednak nie ma co udawać, że metoda ma podstawy naukowe ani że może działać cuda. Nie wystarczy rzucić paru słów i zwrotów typu „uwalnianie własnego potencjału”, „potęga podświadomości” czy „metamodeling”, by powstała teoria naukowa.
Ciemna materia ciągle przez nas przenika - a my nic nie czujemy
[...]. I z której składają się przecież nasze ciała.Teoria ta opiera się na założeniu, że skoro ciemna materia stanowi[...]
5 niekoniecznie naukowych dziwactw wielkich naukowców
[...] w postaci przetrwalników bakterii, za pośrednictwem meteoroidu, planetoidy lub komety. Teoria jak teoria[.] się alchemią. Był zwolennikiem teorii flogistonu. Cóż to takiego? To wymyślona przez Niemca Bechera teoria[...]
Jak rozpoznać pseudonaukę
[...]. Nie udało mi się ciebie cofnąć do poprzedniego życia bo byłeś sceptyczny”. Teoria naukowa powinna[.] – a więc teoria jest prawdziwa! Bazując na powyższych punktach, możemy stworzyć listę cech, które powinny[.] danej teorii? Czy bazuje na ideologii lub religii? Czy teoria przeciwstawia „naturalność” i „tradycję[...]
Krótka historia życia Księżyca uchwycona na filmie [wideo]
[...]. Wśród dyskusji naukowców przeważa teoria o wielkim zderzeniu proto-Ziemi z innym ciałem niebieskim[...]
10 największych tajemnic Wszechświata
[...] nie do końca wzajemnie spójne. Tak powstała Teoria wielkiej unifikacji, która w zamyśle twórców ma stanowić[.], że materia i energia staną się jednolitym obłokiem rzadkiego, obojętnego pyłu. Inna teoria głosi[...]
Nowa zimna wojna? Rosja oskarża Stany Zjednoczone o zestrzelenie sondy
[...] z dziennikarzami agencji Interfax Rogozin przyznał, że teoria jest bardzo wiarygodna i Rosjanie już prowadzą[...]
Czy Słońce było kiedyś o wiele większe?
[...] do czynienia ze znacznie wyższym promieniowaniem słonecznym. Teoria musi jeszcze zostać potwierdzona[...]
Wolny wybór czy przymus? Czy producenci zmuszają nas do kupowania?
[...] wspomnieć choćby Internet Explorera 9, którego nie uruchomi się na Windowsie XP. Teoria planowanego[.] postarzania produktów Teoria planowanego postarzania produktów głosi, że poza wpływaniem na nasz gust[...]
Telefon SpareOne - 15 lat czuwania na jednej baterii AA [wideo]
[...] się potrzebny.To oczywiście teoria – trzeba będzie pamiętać o tkwiącej w telefonie karcie SIM, i regularnym[...]
Czy Ziemia jest pozostałością po gazowym gigancie?
[...] teoria dotycząca powstawania planet mówi, że formują się one pod wpływem grawitacji z dysków materii[.] badania, które być może pozwolą odpowiedzieć na to pytanie. Ważny jest jednak już sam fakt, że nowa teoria[...]
Jak szybko może wirować gwiazda?
[...] pozostałością po supernowej - co sugeruje, że teoria badaczy jest słuszna.Spłaszczony kształt to oczywiście[...]
Teoria kwantowa w 6 minut
[...] Teoria kwantowa , a właściwie "kwantowe teorie" to szczegółowe modele fizyczne, które za podstawę[.] teoretyczną przyjmują mechanikę kwantową. Często nazwa "teoria kwantowa" jest używana jako synonim mechaniki[...]
Neutrina przekraczają prędkość światła. CERN obala teorię Einsteina?
Zgodnie z teorią Alberta Einsteina prędkość światła w próżni, czyli niemal 300 tys. kilometrów na sekundę, jest najwyższą osiąganą we wszechświecie. Wygląda na to, że badane przez CERN neutrina – wbrew tej teorii – poruszają się szybciej.
Wiemy, jak wyglądał Wszechświat zaraz po Wielkim Wybuchu!
[...] Teoria jest znana wszystkim: zaraz po Wielkim Wybuchu materia zaczęła się rozszerzać i powoli[...]
Największe dziwactwa Kosmosu
[...] tego odkrycia powstała teoria o tak zwanej ciemnej materii, czyli takiej, która nie emituje ani nawet nie odbija[...]
10 zadziwiających organizmów bioluminescencyjnych
[...], gdy jest ono silne. Istnieje też teoria, że to tylko przypadkowy efekt ewolucji. GFP (z ang. Green[...]
Kłopotliwy kod i balistyczne interfejsy, czyli wielki spisek
[...] media – software studies , czyli po prostu studiów nad oprogramowaniem. Teoria spiskowa czy przydatne[...]
Dlaczego nie możemy znaleźć kosmitów?
[...] ich obecności. Pojawiła się nowa teoria wyjaśniająca ten paradoks. Paradoks Fermiego to sprzeczność pomiędzy[.]. Ostatnio do tego zbioru doszła nowa teoria - o cichych kosmitach.Adrian Kent, naukowiec z Perimeter[...]
Blasterem w czarnego robala z kosmosu, czyli neokolonializm w kinie i grach SF
[...] się popularnej sentencji głoszącej, że historię piszą zwycięzcy. Można powiedzieć, że teoria postkolonialna[...]
Kosmiczna kraksa w wieloświecie
[...] wyraźne granice. Tak przynajmniej opisuje to teoria wieloświata/metawszechświata, czyli zbioru wszelkich[...]
Jakie są przyczyny globalnego ocieplenia? CERN ujawnia wyniki eksperymentu CLOUD
[...] działalności człowieka . Niestety, ta zdejmująca z ludzkości większość odpowiedzialności teoria spotyka[...]
Dlaczego czarna dziura nie zawsze powstaje tam, gdzie powinna?
[...]Teoria, dotycząca czarnych dziur przewiduje ich powstawanie w wyniku zmian zachodzących w gwiazdach[...]
Koniec czasu, czyli zagłada świata pod mikroskopem
Albert Einstein byłby szalenie dumny. Fizykom udało się dokonać rzeczy, która do tej pory była domeną pisarzy SF i ich teoretycznych rozważań. Witam w erze manipulacji czasem.
HP WiFi Mobile Mouse - mysz naprawdę bezprzewodowa [wideo]
[...]. Teoretycznie producenci nie mogli nas zaskoczyć już niczym nowym. Na szczęście - to tylko teoria. Firma HP[...]
W jaki sposób ten chiński magik steruje rybkami? [wideo]
[...].Poza podejrzeniami dotyczącymi magnetycznego sterowania pojawiła się jeszcze jedna teoria tłumacząca posłuszeństwo[...]
Akumulator w laptopie - to trzeba wiedzieć!
[...], czyli teoria kontra praktyka Nie jest tajemnicą, że dostępne na rynku ogniwa charakteryzują się niezbyt długim[.]% początkowej.Niestety, jak to w przypadku wszelkich norm bywa, teoria ma niewiele wspólnego z rzeczywistością[...]
Nad czym pracuje 12-latek inteligentniejszy od Einsteina? [wideo]
Chciałoby się napisać, że nad manipulacjami genetycznymi, które umożliwiłyby stworzenie pokemonów. Praca młodego geniusza jest jednak znacznie bardziej poważna i niezwykle ciekawa.
Prezent dla wielbicieli 10 wymiarów
[...]. Jednak według teorii strun, jest ich co najmniej 10! Za Wikipedią : Teoria strun – teoria fizyczna[.] bozonowych, powstała w 1970 r. Współcześnie teorią strun jest nazywana jej następczyni, teoria superstrun[.] dwuwymiarowej p-brany z ogólniejszej M-teorii (1995 r.), czyli 2-brana.Teoria strun zakłada, że przestrzeń[.]. Idealny prezent dla kogoś, kto wśród znajomych ma drugiego Sheldona Coopera (bohater serialu " Teoria[...]
Polska teoria o powstaniu Wszechświata
[...] kurczenia. Nowa teoria pozwala uniknąć dotychczasowego ślepego zaułka , w którym przez dziesięciolecia[.] stają się nieskończone - czyli tracą sens fizyczny.Teoria Polaków również opiera się na ogólnej[...]
6 niezwykłych teorii i metod leczenia, które nawet działają! [TOP]
[...] klucz do zwiększenia wydajności układu odpornościowego człowieka. Podobna teoria dotyczy warana z Komodo[...]
Wszechświat z zachowaniem skali
[...] w obszar hipotez.I tak, nie istnieje (jeszcze) spójna teoria opisująca obiekty subkwarkowe. Zapewne[.] nie istnieją preony , a teoria superstrun , mimo swojej długiej już historii, wciąż jest w powijakach[.] w pierwszych chwilach po Wielkim Wybuchu. Teoria inflacji obok wielu sukcesów rodzi także problemy. Nie brakuje[...]
Podręczne oko Saurona
[...]Istnieje teoria, że czas nie jest linią prostą, a okręgiem. Prawdopodobnie stąd wzięła[...]
Czy NASA coś ukrywa? Oto najnowsza teoria spiskowa
[...]. I jak się okazało, teoria spiskowa ma raczej chwiejne podstawy, choć obiekt widoczny na zdjęciu po prawej[...]
Foton w trzech miejscach naraz. Teoria kwantów zdała kolejny test.
[...] Feynman zwykł mówić, że z doświadczenia Younga można wydedukować całą mechanikę kwantową. Teoria[.].Fizyka jest nauką eksperymentalną, toteż każda teoria jest surowo rozliczana ze swoich przewidywań, zwłaszcza[...]
Czy Księżyc był planetą wielkości Marsa?
[...] Istnieje teoria mówiąca, że Księżyc powstał w wyniku kolizji Ziemi z ciałem niebieskim[...]
Używanie telefonu komórkowego ma jednak wpływ na mózg
[...] do głowy. Ciekawe tylko, jak ta akurat teoria funkcjonowałaby, gdy na dworze będzie skwar, a telefon[...]
Tania, kolorowa drukarka: laserowa czy atramentowa? Jaką kupić do domu?
[...] około 400 zł drukują niewiele gorzej od najtańszych drukarek laserowych. Szybkość druku, czyli teoria[...]
Wielki Zderzacz Hadronów, czyli akceleracja publicznych pieniędzy
[...] się stanowić 23% masy wszechświata? Czy istnieją inne wymiary, na co wskazuje teoria strun i czy możemy je[.] większości teoriami; Wielki Wybuch jest teorią, Teoria strun jest, jak sama nazwa wskazuje, teorią[...]
Wojna światów już się toczy - i to dosłownie!
[...], jednak jest to tylko teoria.[...]
Apple nie da Ci otworzyć iPhone'a
[...], które są oddawane do autoryzowanych serwisów. Brzmi to jak jakaś teoria spiskowa, jednak cała historia okazuje[...]
Słynne narzędzia tortur – czasy współczesne [cz. 4]
[...]. Niestety, teoria nie zawsze pokrywała się z praktyką. Wielokrotnie do zabicia więźnia nie wystarczał[...]
Ergo Motion - czy tak wygląda myszka przyszłości? [wideo]
[...] nadgarstka.Niewątpliwie sama teoria jest tak ciekawa jak wygląd nietypowego gryzonia. Istnieje jednak pewien[...]
Rozdano "matematyczne Noble"
[...] jest właśnie teoria liczb. Stanslav Smirnov na co dzień zajmuje się fizyką matematyczną. Został uhonorowany[...]
Czy odkryto NOWĄ planetę w Układzie Słonecznym?
[...] odkrycie - planeta, która przemierza kosmos Jednak nie popadajmy w panikę. Powyższa teoria - choć[...]
Spadający kondensat sprawdzi teorię względności
[...], ale co tu ma do rzeczy ogólna teoria względności?". Otóż ma - i idzie tu nawet o kwestie zasadnicze. Słynna teoria[...]
Schowaj Wszechświat w czarnej dziurze
[...] tym samym początek nowym Wszechświatom. Jeśli teoria okazałaby się prawdziwa, potwierdziłaby[...]
Zajrzeliśmy w atmosferę odległej planety
[...].Była i trzecia teoria, którą wykluczyły najnowsze badania - bogata w wodór atmosfera. Potrzeba teraz kolejnych[...]
Brutalność w grach jest... dobra!
[...] Manhunt 2. Tymczasem okazuje się, że cała moja teoria może szybko legnąć w gruzach . Międzynarodowy[...]
Naszyjnik pochłaniający CO2
[...] tego filtrującego powietrze „naszyjnika”. Jednak, jak to często bywa, teoria z praktyka nie zawsze mają[...]