Verne

Nazizm z Księżyca, czyli dziwna historia obcych planet w popkulturze
Fot. Flickr/CC
W pierwszych dziesięcioleciach XX wieku w kinie i literaturze zaczęto dostrzegać potencjał, jaki tkwi w tematyce science fiction. Od Georga Meliesa, na którego nagrobku nie bez powodu widnieje inskrypcja „twórca widowiska filmowego”, do amerykańskiego pisarza E.R. Burroughsa, znanego światu dzięki stworzeniu postaci Tarzana, większość ówczesnych wielkich przodowników popkultury czerpało inspirację z… planet Układu Słonecznego.
Zdrada to nie problem na Nowej Zelandii
Melies z „Podróżą na Księżyc” (1902) i Burroughs z „The Princess of Mars” (1912) ustanowili swoisty kanon wykorzystywania powszechnie znanych ciał niebieskich do tworzenia rozbudowanych, fikcyjnych historii. Dziś, w dobie post-NASA, teorii strun i podbudowanych „poważną” nauką hipotez na temat światów równoległych, wydawać by się mogło, że temat tajemniczych zjawisk w obrębie Księżyca, Marsa czy Wenus to już pieśń przeszłości. Nic podobnego: w tym roku do kin ma wejść wysokobudżetowy film o żądnych zemsty astrohitlerowcach, a niewyszukana, choć bardzo kosztowna seria o kosmicznych robotach za tło fabularne ma właśnie Srebrny Glob. Może więc warto zastanowić się, co stanowi o fenomenalnej żywotności tak z pozoru banalnego motywu?
Fot. Flickr/CC
Jeden z pierwszych filmów science fiction, zrealizowany przez Meliesa „Lune a un metre” (1898), opowiada historię astronoma, którego pracownię nawiedza… księżyc. Francuski pionier kina był jednym z pierwszych artystów tak silnie eksperymentujących z obrazem i scenografią w celu uzyskania jak najbardziej niesamowitego wrażenia. Olbrzymia wyobraźnia w połączeniu z prawdziwą pasją (kto dzisiaj jest w stanie nakręcić ponad 70 krótkometrażowych filmów rocznie, napisać scenariusz, zaprojektować scenografię i jeszcze w nich zagrać?) dawały świetne rezultaty, a nowatorski pomysł zbudowania własnego studia filmowego pozwalał wcielać w życie nawet najbardziej szalone projekty.
Pojawiający się znikąd diabeł, wrzucanie dzieci do paszczy gigantycznego, poruszającego ustami kartonowego księżyca czy imponująca armata w roli kosmodromu to rzeczy, których się nie zapomina. Do przełomu XIX i XX wieku swojski Księżyc na stałe zagościł więc w kanonie popkultury jako możliwy do osiągnięcia cel dążeń człowieka, a po magicznym obliczu naturalnego satelity Ziemi pozostały tylko karykaturalnie animowane oczy, nos i usta.
Popularyzacja planet Układu Słonecznego jako atrakcyjnych miejsc dla osadzenia akcji prawie równolegle dokonywała się też na obszarze literatury. Symptomatyczny jest tu przypadek wspominanego już Burroughsa, który motyw obcych planet wprowadził na niesłychaną dotąd skalę: poczynając od serii o Marsie i jego sztandarowym bohaterze-eksploratorze Johnie Carterze (ponad 10 książek), aż po cykl Wenus (5 pozycji).
Ponad 10 tys. na każdą gwiazdę – tyle samotnych planet może krążyć w naszej galaktyce
Oczywiście, jednym z najsłynniejszych pisarzy SF zajmujących się podróżami do obcych planet był Jules Verne, w swojej kluczowej dla całego gatunku trylogii („Z Ziemi na Księżyc”, „Wokół Księżyca”, „Świat do góry nogami”) ustanawiając kanon opisywania bliskich Ziemi ciał niebieskich. Profetyzm Verne’a był symptomatyczny: kosmiczną rakietę buduje w jego książkach Klub Puszkarzy z Baltimore. Co prawda od stanu Maryland do Cape Canaveral na Florydzie, skąd startowały kosmodromy NASA, jest dość daleko, jednak oba miejsca jako pole przyszłej ekspansji człowieka w Kosmos musiały w połowie XIX wieku brzmieć równie nieprawdopodobnie.
Jak powszechnie wiadomo, Księżyc znajduje się w stanie rotacji synchronicznej, co oznacza, że z Ziemi widoczna jest tylko jedna jego strona. Inspiracje „ciemną stroną Księżyca” w popkulturze są zbyt liczne, by je tu wymieniać; wystarczy poprzestać na ogólnym stwierdzeniu, że metaforyka skrywającej tajemnicę, wiecznie zakrytej strony Srebrnego Globu wciąż stanowi nośny temat dla kina i literatury. By nie popaść w banał, twórcy coraz częściej uciekają się do niej w kontekście raczej humorystycznym, puszczając oko do zorientowanego w kulturowych kliszach odbiorcy.
Fot. Flickr/CC
Z tego typu praktyką mamy na pewno do czynienia we wchodzącym wkrótce do polskich kin dziele pt. „Iron Sky”, gdzie skrywający się po ciemnej stronie Księżyca hitlerowcy po latach przygotowań postanawiają napaść i zdominować niczego niespodziewającą się Ziemię… Skrajnie odmiennym filmem, który w subtelny i inteligentny sposób wykorzystuje stary, symboliczny potencjał satelity Ziemi (miejsce odosobnienia, wyznaczanie rytmu czasu, miłość i tajemnica), jest z kolei „Moon” (2009) Duncana Jonesa.
Fot. Flickr/CC
Co ciekawe, bliskie Ziemi planety są wykorzystywane przez popkulturę bądź w sposób banalny i niemal autoparodystyczny („Iron Sky”, „Transformers 3″), bądź umownie, na zasadach doraźnego rekwizytu, wtopionego w konwencję obszaru fabuły („Moon”, „Kroniki Marsjańskie” Raya Bradbury’ego). Można z tego faktu wyprowadzić wniosek o problemach gatunku SF i popkultury w ogóle – jak twórczo korzystać z wiekowych zasobów ludzkiej myśli, nie popadając przy tym w banał ani ich nie ośmieszając? To już jednak zupełnie inny temat.
Czas na wiktoriańskiego hard rocka
[...] zabawki Juliusza Verne'a .Te niezwykle kunsztownie wykonane gitary elektryczne , które widać na zdjęciach[...]
Archeolodzy odkryli w Chinach nienaruszony las sprzed 298 milionów lat
[...] Odkrycia rodem z prozy Juliusza Verne'a dokonali amerykańscy i chińscy uczeni w Mongolii[...]
Niezwykła podróż. W 6237 zdjęć dookoła świata!
[...] Verne’a trwała aż 80 dni, jednak rozwój technologii sprawił, że – biorąc pod uwagę czas podróży[...]
10 najbardziej pokręconych budynków na świecie
[...] – tak nazwana została ta singapurska restauracja. Nietrudno się domyślić, że nazwa to hołd dla Juliusza Verne[...]
Najgłębiej położony pokój hotelowy na świecie. Czas na podróż do wnętrza Ziemi
[...] została przerobiona na nietypowy hotel oferujący gościom przygodę rodem z powieści Juliusza Verne[...]
W USA powstaje mechaniczny zegar, który będzie działać przez 10 000 lat! [wideo]
[...]Pomysł, którego nie powstydziłby się sam Juliusz Verne jest realizowany na pustyni w Teksasie[...]
Rosja chce tunelu pod Cieśniną Beringa. Ambitne plany czy kolejna fantasmagoria?
[...]Plany godne śmiałych wizji Juliusza Verne'a być może staną się rzeczywistością. Rosjanie po raz[...]
Brytyjska podróż na 8 kilometrów w głąb Ziemi
[...] olbrzymich jaszczurek, ani ruin zaginionej Atlantydy. Wbrew wizjom Juliusza Verne'a z "Podróży do wnętrza[...]
Co by było, gdyby gadżety projektował Juliusz Verne?
Twórcy steampunkowych gadżetów rzadko decydują się na seryjną produkcję swoich pieczołowicie przygotowanych dzieł. Z tego powodu obejrzenie wielu niesamowitych sprzętów bywa bardzo trudne. Grupa entuzjastów stylu postanowiła udostępnić wiele steampunkowych sprzętów w jednym miejscu. Wkrótce w Stanach wystartuje niekonwencjonalna wystawa. Już teraz wiemy, jakie sprzęty zostaną zaprezentowane. Sprawdźmy.
Gdyby marzenia się spełniały, ile kosmosu znałby człowiek?
[...], których bohaterowie docierali na Księżyc – jak choćby Pan Twardowski. Jednak to dopiero Juliusz Verne opisał pierwszą[...]
Z Sony dookoła świata
[...], bohatera powieści “ W 80 dni dookoła świata ” Juliusza Verne? Wszystkich, których czytelnictwo[...]
Ogromne działo wystrzeli zaopatrzenie do stacji kosmicznej
[...] Ten oto facet - Juliusz Verne - może okazać się jednym z największych myślicieli XIX wieku[...]
Mr. T żałuje głupców, którzy nie grają w WOW-a
[...] Van Zandt Verne Troyer Jean-Claude Van Damme Internautom tak spodobały się te reklamy, że zaczęli[...]
Co to jest steampunk? - rzecz o świecie napędzanym parą
[...] wieków XIX i XX – Juliusza Verne’a, czy Herberta George’a Wellsa . Początku właściwego nurtu steampunk[...]
10 najbardziej odjechanych kin domowych na kuli ziemskiej
[...], że gdyby Juliusz Verne kupował zestaw kina domowego, to zażyczyłby sobie do kompletu taki pokoik. 9[...]