wrak

1. Wynalazki, które wyprzedziły swój czas [cz. 1]

   

   Mechanizm z Antykithiry (Fot. Wikimedia Commons)

   Wiele przełomowych urządzeń i wynalazków nie miało szczęścia – pojawiły się w niewłaściwych okolicznościach i czasie. Silnik odrzutowy w pierwszych dwupłatowcach czy baterie sprzed ponad 2 tys. lat musiały cierpliwie czekać, by dostrzeżono ich potencjał, dopracowano technologię i wykorzystano po raz kolejny. Oto wynalazki, które nie trafiły w swój czas.

   Silnik odrzutowy

   Przełomowy wynalazek, który od ponad pół wieku stanowi najpowszechniejszy napęd samolotów na całym świecie jest starszy, niż mogłoby się wydawać. W wielu opracowaniach na temat silników odrzutowych można znaleźć informacje, że prace nad ich wykorzystaniem w lotnictwie rozpoczęto w latach 30 XX wieku.

   To tylko częściowo prawda. Prace prowadzone w latach 30 miały nie tylko mocną podbudowę naukową, ale również stosowne zaplecze technologiczne, pozwalające na opracowanie stosunkowo bezpiecznych (jak na tamtą epokę!) silników i powstanie takich ikon lotnictwa, jak Messerschmitt Me-262.

   

   Henri Coandă (Fot. Roportal.ro)

   Okazuje się jednak, że pomysł zastosowanie silnika odrzutowego jest niewiele młodszy od samego samolotu. Już w 1910 roku rumuński inżynier Henri Coandă skonstruował samolot Coandă 1910, znany również jako Coandă1.

   Jak na rok powstania była to maszyna niezwykle zaawansowana. Po raz pierwszy w historii zastosowano konstrukcję mieszaną w postaci skrzydeł ze szkieletem ze stalowych rurek, dopracowano również aerodynamikę – zaokrąglone końcówki skrzydeł zmniejszały ryzyko przeciągnięcia.

   Bank BLKB według Christ & Gantenbein

   Nietypowy był również układ skrzydeł. Górne skrzydło było szersze i dłuższe od dolnego, a na dodatek umieszczono je nieco z przodu, co zmniejszało opór powietrza – ponownie rozwiązanie to zastosowano dopiero po kilku latach pod koniec pierwszej wojny światowej.

   Najważniejszą innowacją, wprowadzaną przez samolot był jednak jego napęd. Choć od pierwszego lotu braci Wright minęło dopiero 7 lat, Coandă 1910 został wyposażony w silnik odrzutowy! Umieszczony w samolocie silnik tłokowy napędzał sprężarkę, tłoczącą powietrze do komór spalania, gdzie wtryskiwano paliwo, a rozprężające się gazy wytwarzały ciąg 2,2 kN. Dla porównania – oblatany w 1939 roku  He 178, uznawany za pierwszy samolot turboodrzutowy, miał silnik zaledwie o połowę mocniejszy.

   Coandă 1910 oderwał się od ziemi, jednak konstruktor nie przewidział zagrożenia ze strony płomieni wydobywających się z silnika, które nie wydostawały się z niego prosto, ale przyklejały się do kadłuba (tzw. efekt Coandy). Po kilku sekundach lotu kadłub samolotu zapalił się i Coandă 1910 spadł na ziemię. Pilot i wynalazca przeżył, jednak na ponowne, praktyczne wykorzystanie silników odrzutowych trzeba było poczekać jeszcze 30 lat.

   Mechanizm z Antykithiry

   Na początku XX wieku grecki nurek Elias Stadiatos odkrył wrak starożytnego okrętu. Wrak, wraz z okolicznymi przedmiotami, został wydobyty na powierzchnię. Wśród znalezionych wówczas przedmiotów archeolodzy dostrzegli dziwne, skorodowane bryły z brązu, które po bardziej wnikliwych oględzinach okazały się częścią XV-wiecznego zegara, który jakimś dziwnym zrządzeniem losu spadł w głębinę dokładnie na starożytny statek.

   Badania przeprowadzone w kolejnych latach ujawniły niezwykłą prawdę. To, co klasyfikowano jako nowożytny zegar, okazało się nietypowym mechanizmem o niebywałym stopniu komplikacji.

   Przeprowadzane na przestrzeni dziesięcioleci, wnikliwe badania wykorzystujące nowe zdobycze nauki doprowadziły w końcu do odkrycia sekretów starożytnego znaleziska. Wykorzystano m.in. tomograf komputerowy, dzięki któremu udało się odtworzyć wewnętrzny wygląd urządzenia.

   Brązowa bryła to w rzeczywistości niezwykle precyzyjny mechanizm, składający się z 37 kół zębatych. Choć datuje się go na II wiek p n.e., precyzja wykonania odpowiada technologii, opracowanej niemal 2 tys. lat później! Niebywałe umiejętności starożytnych konstruktorów stają się jeszcze donioślejsze, gdy spojrzymy na wielkość mechanizmu, który mieści się w prostopadłościanie o wymiarach 33x17x9 centymetrów!

   Liczba funkcji jest imponująca: napędzany korbą mechanizm pokazywał ruchy pięciu znanych w starożytności planet i Słońca, fazy Księżyca, pozwalał przewidywać zaćmienia, wschody i zachody ważniejszych gwiazd, uwzględniał lata przestępne, umożliwiał synchronizowane kalendarza słonecznego z księżycowym i wyznaczanie dat olimpiad.

   Głupi i niebezpieczni, czyli demolka w zwolnionym tempie! [wideo]

   Kto był  twórcą tego niezwykłego dzieła? Wśród potencjalnych geniuszy mechaniki wskazuje się m.in. Hipparcha. Niektóre poszlaki wskazują również na Archimedesa, który wprawdzie żył wiek przed powstaniem mechanizmu z Antykithiry, ale mógł być wynalazcą i pomysłodawcą wykonania tego urządzenia. Pewną poszlaką są również pionierskie prace Archimedesa, związane z wykorzystaniem kół zębatych.

   Badania lingwistyczne (napisy na mechanizmie liczą blisko 2 tys. znaków) wskazują, że inskrypcje na urządzeniu zostały zapisane w dialekcie, jakim mówili Grecy zamieszkujący Sycylię. Archimedes część swojego życia Archimedes spędził w sycylijskich Syrakuzach, ginąc podczas zdobywania tego miasta przez Rzymian.

   Wiadomo, że już sto lat później starożytni Rzymianie nie byli w stanie skonstruować równie precyzyjnego mechanizmu. Pierwsze planetarium o podobnej złożoności i sposobie działania skonstruowano dopiero na początku XVIII wieku.

   Choć skonstruowano różne repliki tego mechanizmu, wyjątkowo ciekawa wydaje mi się najmniej typowa z nich. Działanie Mechanizu z Antykithiry zostało odtworzone za pomocą konstrukcji z klocków Lego (w innym artykule możecie zobaczyć, jak działa pozytywka z klocków Lego).

2. Bakterie „zjadają” wrak Titanica

   [...]Niewidzialny gołym okiem szkodnik w szybkim tempie niszczy wrak Titanica. To nowo odkryty gatunek[.]-amerykański zespół odkrył wrak Titanica, od wielu lat spoczywający prawie 4 km pod powierzchnią oceanu, oszacowano[.], że będzie on jeszcze istniał jakieś 30 lat. Nowo odkryty szczep bakterii niszczy zaś wrak w takim tempie[.] zalegających na dnach mórz i oceanów .Jako że wrak Titanica i tak jest skazany na unicestwienie, niech[...]
   

3. Znaleziono XIII-wieczny statek zniszczony przez Kamikaze [wideo]

   [...] stanowiących wyposażenie. Wśród nich są fragmenty ceramiki, balast, kule armatnie i kamienne kotwice.Wrak[...]
   

4. Archeolodzy znaleźli statek kapitana Morgana! [wideo]

   Wokół wraku znaleziono również skrzynie, które mogą zawierać prawdziwy piracki skarb. Do odkrycia znacząco przyczynił się producent rumu Captain Morgan Rum Company.
   

5. 10 słynnych dzieł sztuki zrabowanych przez nazistów

   [...], a nawet radiesteci i jasnowidze. Kraków, Pasłęk, Góry Sowie, Wargen, Lochstedt, wrak statku Wilhelm Gustloff, samolot[...]
   

6. 5 urządzeń z przeszłości wyprzedzających swoją epokę

   [...] odkrył wrak starożytnego statku handlowego na głębokości 42 m obok wyspy Antykithiry. Wydobyto szereg[...]
   

7. Helikopter na Elbrusie, czyli wrak na wysokościach

   [...] metrów! Jak donoszą źródła, rosyjscy żołnierze mają rozebrać wrak na części. Zważywszy na to, że nowy[...]
   

8. Titanic w technologii 3D

   [...] ciekawscy. Jednak niedługo każdy będzie mógł obejrzeć wrak słynnego statku - i to w 3D! Wszystko dzięki[.]. W tym czasie sfilmują i zeskanują wrak ze wszystkich stron , aby stworzyć w pełni trójwymiarowy model statku[.]. A poniżej filmik prezentujący pierwsze zdjęcia Titanica. Wrak spoczywa cztery kilometry pod wodą[...]
   

9. Materiał z planu ekranizacji Halo [wideo]

   [...] Argentyny będzie musiał zbadać i zabezpieczyć wrak statku Chaste Ascendancy klasy CCS, który rozbił[...]
   

10. Wahadłowiec Buran. Rdzewiejące resztki radzieckiego programu promów kosmicznych

    [...] poprawnych obliczeń.Po kilku miesiącach przygotowań, kadłub umieszczono na barce .Rozsypujący się wrak[...]
    

11. W Morzu Bałtyckim odnaleziono najstarszy szampan świata!

    [...] nurkowie odnaleźli w Morzu Bałtyckim na głębokości 55 metrów prawdziwy historyczny skarb. Wrak statku[.] a 1785 rokiem. Tło historyczne uzupełniają nurkowie, według których wrak statku handlowego płynął[.] Clicquot szacuje się na 68tys. dolarów. Jednakże wrak statku, podobnie zresztą jak jego zawartość[...]
    

12. Lampa zainspirowana lotem 815

    [...] zboczył z kursu i zniknął nad Pacyfikiem. Dwa miesiące później wrak został odnaleziony w Oceanie Indyjskim[.] niedaleko Bali, a wszyscy pasażerowie uznani zostali za zabitych. Jednak wrak okazał się być fikcją[...]
    

13. Samolot rozpadł się w trakcie lądowania - jest tylko 1 ofiara!

    [...] Spójrzcie na ten wrak samolotu, który wczoraj rozbił się na kolumbijskiej wyspie w drodze[...]
    

14. Niesamowity postapokaliptyczny zestaw lego [galeria + wideo]

    [...]Phone’a . Radioaktywna rzeka, wrak statku, ruchome elementy i szczegółowość całej dioramy są naprawdę imponujące. Jeżeli[...]
    

15. Niezwykłe znalezisko obok ruin WTC

    [...] spoczywał w glebie wrak statku z XVIII wieku (data nie jest do końca pewna i wymaga weryfikacji). Znajdował[...]
    

16. Z części rozbitego BMW 6 zbudował robota

    [...] własnoręcznie. Oddał wrak nieodżałowanej beemki 6 kabriolet artyście Bruce'owi Gray'owi. Ten zaś, skorzystał[...]
    

17. Nietypowe fajności, które wyniuchało Google Street View

    [...], czy taki wrak sedana jest "ozdobą", czy też pełni jakąś ważną funkcję w codziennym rodzinnym życiu. Na myśl[...]
    

18. Split Second - wyścigi jeszcze nigdy nie były tak zabawne (video)

    [...] wyścigu spada deszcz rur. Nie ma szans. Jego samochód w jednej sekundzie zamienia się we wrak. Prowadzisz[...]
    

19. TOP 5 filmów HD na szare, jesienne wieczory

    [...] legendarny wrak pirackiego statku pełen złota. Ich szczęście trwa jednak krótko, bowiem nieopodal wraku[...]
    

20. Wynalazki, które wyprzedziły swój czas [cz. 1-3]

    [...] lat . Mechanizm z Antykithiry Na początku XX wieku grecki nurek Elias Stadiatos odkrył wrak[.] starożytnego okrętu. Wrak, wraz z okolicznymi przedmiotami, został wydobyty na powierzchnię. Wśród znalezionych[...]