Wikipedia to lewacki spisek? Najnowsze badania neutralności zaskakują

Światopoglądowa neutralność to jeden z najważniejszych filarów Wikipedii. Czy jednak ambitne deklaracje znajdują potwierdzenie w faktach? Badacze z Harvardu postanowili to sprawdzić.

  1. Czy Wikipedia jest rzetelna?
  2. Czym jest neutralny punt widzenia?
  3. Jakie poglądy dominują w Wikipedii?

Wikipedia kontra Encyklopedia Britannica

W 2006 roku, a zatem pięć lat po uruchomieniu, internetowa, darmowa i dostępna dla wszystkich encyklopedia cieszyła się już sporą popularnością, jednak nie była traktowana równie poważnie, jak inne, tradycyjne źródła wiedzy.

Sprzyjały temu m.in. nagłaśniane przez media akty wandalizmu lub żarty autorów haseł, jak choćby oskarżenie jednego ze znanych dziennikarzy o udział w morderstwie Kennedy’ego albo – w polskojęzycznej Wikipedii – stworzenie postaci fikcyjnego Henryka Batuty.

Magazyn „Nature” przeprowadził wówczas eksperyment, zestawiając hasła z Wikipedii z informacjami, zawartymi w szacownej, wydawanej od 1768 roku Encyklopedii Britannica.

Poglądy wikipedystów

Eksperyment polegał na wręczeniu grupie ekspertów 50 par haseł wziętych z Wiki i Britanniki. Eksperci nie mieli oczywiście wiedzy, z jakich źródeł pochodzą prezentowane informacje i na podstawie swojej wiedzy oceniali ich rzetelność.

Wyniki były zaskakujące – choć w hasłach z Wikipedii było wyraźnie więcej drobnych pomyłek, to poważne błędy, skutkujące zdobyciem błędnej wiedzy, dotyczyły po równo dzieła tworzonego komercyjnie przez ekspertów, jak i internetowej encyklopedii, współtworzonej przez amatorów. W obu źródłach znaleziono po cztery takie uchybienia.

Z czasem Wikipedia stała się podstawowym źródłem wiedzy zarówno dla zwykłych użytkowników, jak i najwyższych władz państwowych, a głośno wyrażane zarzuty zaczęły dotyczyć nie tyle jakości samej wiedzy, co prezentowanemu punktowi widzenia.

Zobacz również: Samsung Forum 2014

Jimmy Wales - założyciel Wikipedii

Neutralny punkt widzenia

Jednym z filarów Wikipedii jest bowiem tzw. neutralny punkt widzenia. Nie polega to – bynajmniej – na tym, że gdy mędrzec i idiota wiodą spór, to zdanie jednego i drugiego należy traktować z jednakową powagą. Chodzi przede wszystkim o to, by posługiwać się wiedzą, którą można zweryfikować i odróżniać opinie od faktów.

Stąd pod wieloma artykułami znajdziemy długą listę źródeł i odnośników – każdy może sprawdzić, skąd pochodzi dana informacja i samodzielnie ocenić wiarygodność źródła.

Neutralny punkt widzenia

Bezstronne pisanie nie oznacza

  • prezentowania wyłącznie najbardziej popularnego punktu widzenia;
  • wyraźnego wskazywania, że najbardziej popularny punkt widzenia jest tym właściwym;
  • że najbardziej właściwym punktem widzenia jest ten pośredni między dwiema skrajnościami, jako
  • rzekomo „najbardziej neutralny”.

Bezstronne pisanie oznacza, że

  • należy przedstawić wszystkie istotne, czyli opublikowane w wiarygodnych źródłach, punkty widzenia w danej sprawie,
  • wskazując w miarę możności wszystkie argumenty za i przeciw każdemu z nich,
  • oraz kto i dlaczego je popiera.
Czytaj więcej

Światopogląd kontra fakty

Dla niektórych użytkowników problemem okazuje się jednak m.in. dobór źródeł czy wynik dyskusji, w czasie których podejmowane są decyzje co do brzmienia poszczególnych haseł.

O ile mało komu chce się spierać np. o różne gatunki pierwotniaków, to hasła związane ze światopoglądem czy polityką rozpalają emocje do czerwoności – wystarczy zerknąć choćby na listę zmian w przypadku globalnego ocieplenia, szczepionek czy nazwisk różnych polityków. Częstotliwość istotnych edycji tych haseł sprawia, że mogą one być mało wiarygodne.

Globalne ocieplenie jest edytowane kilka razy dziennie, a w każdej edycji zmianie ulega więcej niż 100 słów. We wpisie o modelu standardowym edytowanych jest około 10 słów na kilka tygodni. Wysokie tempo zmian widoczne w tematach budzących kontrowersje utrudnia monitorowanie ich prawidłowości i rzetelności.

Prof Gene E. Likens

Wikipedia jako „lewacki spisek”

Wiarygodność to jedno, jednak czy Wikipedia jest zarazem stronnicza? Zagadnieniem tym postanowili zająć się badacze z Harvardu, którzy przeanalizowali 4 tys. anglojęzycznych haseł. Zdaniem badaczy w przypadku Wikipedii rzeczywiście wystąpiło zjawisko nadreprezentacji konkretnego światopoglądu – w początkowych latach więcej edycji była dokonywana przez użytkowników o poglądach liberalnych.

Być może to właśnie stąd wziął się pokutujący w niektórych kręgach mit o Wiki jako „lewackim spisku”, który – jak widać – miał pewne podstawy w faktach. Na tym jednak – na szczęście – wnioski badaczy się nie kończą. Choć w świetle wyników badań Wikipedia była początkowo bardziej stronnicza niż np. Britannica, to z biegiem czasu uległo to jednak zmianie.

W miarę upływu lat, kolejnych edycji, dyskusji i poprawek, hasła Wikipedii stawały się coraz bardziej obiektywne. Co więcej, śledząc zmiany wprowadzane przez poszczególnych użytkowników, badacze doszli do wniosku, że osoby o wyraźnie widocznych poglądach zaczęły stopniowo prezentować je w sposób bardziej wyważony, a dokonywane przez nich edycje w miarę upływu czasu stają się coraz mniej stronnicze.

Wikipedia naprawdę działa!

Wygląda zatem na to, że przyjęte przez twórców Wikipedii założenia okazały się słuszne, a mechanizm tworzenia treści, oparty na pracy społeczności wolontariuszy, działa bardzo dobrze. Do pełni skuteczności potrzebuje on jednak czasu i pewnej krytycznej liczby zmian, która niwelując wpływy światopoglądu poszczególnych edytorów sprawia, że z czasem otrzymujemy rzetelne, pozbawione stronniczości treści.

Myślę, że to dobra wiadomość dla nas wszystkich. Tym bardziej, że przecież każdy z nas może ulepszać Wikipedię.

Źródło: Kurzweil AI, Quartz

Podziel się:

Przeczytaj także:

Także w kategorii Technologie:

Za kulisami rezerwacji online. Jak kupić tani bilet? Jak odzyskać hasło ukryte za gwiazdkami? Bill Gates: kradnij pomysły, zdradzaj przyjaciół, ciężko pracuj. Tak zostaniesz miliarderem Współczesne czołgi i pojazdy bojowe Wojska Polskiego. Ten sprzęt ma nas obronić Te samoloty mają nas bronić! Jakim sprzętem dysponuje polskie lotnictwo? Tajny projekt NASA: dlaczego rozsypano w Kosmosie miliony miedzianych igieł? Nieznane samoloty polskich konstruktorów, które nigdy nie weszły do produkcji Stworzył 5127 prototypów, zanim zrewolucjonizował branżę. Rozmawiamy z genialnym wynalazcą Jamesem Dysonem SprayPrinter: graffiti ze smartfona. Nanodrukarka dzięki której każdy może być artystą Wirtualna żywność wprost z komputera, czyli smak i twardość wirtualnego ciastka Remix IO i Remix IO+: TV box, konsola i pecet w jednym kompaktowym urządzeniu Project VoCo: nowe oprogramowanie Adobe wygeneruje nagranie ze słowami, których nigdy nie powiedziałeś Inteligentna elektronika z drukarki 3D: samonaprawa w 0.05 sekundy! Płynność mistrza tai-chi, czyli moja przygoda z ASUS ZenFone 3 Nie daj się oszukać – jak dbać o bezpieczeństwo w sieci SPUD: składany, 24-calowy ekran, który możesz mieć zawsze przy sobie Tanky: niewielki dron FPV rozwijający prędkość 160 km/h Bitcoin już wkrótce do nabycia w automatach biletowych szwajcarskiej kolei Benq TH670: wszechstronnny projektor FullHD 3D w rozsądnej cenie Windows 10 Creators Update - co wniesie nowa aktualizacja systemu Microsoftu? Narzekasz, że komputery Apple’a są drogie? Nieprawda! Są tańsze od pecetów LG ujawnia wyniki finansowe za trzeci kwartał 2016 Jak to działa? Cz. 9: Bluetooth LG G5 SE już w Polsce

Popularne w tym tygodniu:

Jak odzyskać hasło ukryte za gwiazdkami? DR ZĄBER Sentry: stworzona w Polsce obudowa o wymiarach konsoli Budynek, który walczy ze smogiem. Jest ratunek dla zatrutych miast! Renesans kaset magnetofonowych: trend na przekór cyfryzacji Bill Gates: kradnij pomysły, zdradzaj przyjaciół, ciężko pracuj. Tak zostaniesz miliarderem Polak wyrzuci, Szwed naprawi. Dlaczego tak łatwo tracimy pieniądze? Majsterkowanie dla zaawansowanych: Xbox One S w formie laptopa Aplikacje dla architektury x86 uruchomimy również na procesorach ARM Basslet: nadgarstkowy subwoofer pozwala poczuć odsłuchiwaną muzykę Najbardziej bezużyteczny klawisz na klawiaturze. Do czego służy? Płonące baterie w przyszłości ugasi wbudowany czynnik gaśniczy Za kulisami rezerwacji online. Jak kupić tani bilet?