5 fascynujących wymierających języków
Umierają ludzie, a wraz z nimi umiera ich mowa. Grono martwych języków stale się poszerza, do łaciny dołączają kolejni „koledzy”. Globalizacja, niosąca ze sobą swego rodzaju ujednolicenie kulturowe, prowadzi do zubożenia różnorodnego świata języków. Na świecie znanych jest obecnie 6000 języków. Mówi się, że co dwa tygodnie znika z ziemi jeden z nich, przyjrzyjmy się kilku tym, którym już niebawem grozi wyginięcie.
Kallawaya
Językiem Kallawaya posługuje się tylko i wyłącznie boliwijskie plemię o tej samej nazwie. To lingwistyczny i etnograficzny fenomen, choć dziś jest na granicy śmierci. Operuje nim, jako drugim językiem, zaledwie kilkanaście osób. To język mieszany, wynik mariażu języków Quechua i Pukina. Trudną sytuację podkreśla jego status – pośród Andyjskich Lekarzy (bo tak nazywane jest to plemię z uwagi na specjalizowanie się w ziołolecznictwie) to język sekretny, przekazywany tylko i wyłącznie z ojca na syna. Na co dzień jest raczej nieużywany, wykorzystuje się go tylko w specjalnych sytuacjach (święta, obrzędy).
Broome Pearling Lugger Pidgin
Nazwa skomplikowana i złożona, tak jak skomplikowana i złożona jest geneza tego języka... Co się stanie, jeśli w jednym miejscu spotka się Japończyk, Malajczyk, Chińczyk, Filipińczyk Aborygen i Australijczyk? Będą musieli się jakoś dogadać. Jak? Tu rodzi się problem i rodzi się też ...nowy język. Broome to miasto na zachodzie Australii, słynące z połowu pereł. Broome Pearling Lugger Pidgin to wspólny język, jaki wykształcili między sobą pracujący tu na początku XX wieku poławiacze pereł z różnych stron świata. To swego rodzaju miszmasz językowy. Podstawą jest język malajski, wzbogacony w mnóstwo obcych, głównie angielskich mocno zniekształconych słów i japońskie konstrukcje gramatyczne.
Ciekawy przykład: "We will enter the creek at three or four o'clock." – „Chirikurok -kaa hokurok -kaa peke kriki”. Wyrazy „chirikurok, „hokurok” i kriki pochodzą z angielskiego („three o’clock”, „four o’clock”, „creek”), „-kaa” to japoński odpowiednik angielskiego „or”, a „peke” to po malajsku iść.
Barzani żydowski-neoaramejski
Język aramejski znany jest światu od II tysiąclecia p.n.e. Posługuje się nim ok. 445 tys. ludzi. Żydzi zamieszkujący miejscowości Bijil, Barzan i Shahe (miejscowości graniczne; północny Irak, południowa Turcję i zachodni Iran) operowali dialektami współczesnej odmiany tego języka. W 1951 doszło do przesiedlenia mieszkańców trzech wymienionych wiosek do Izraela. Dialekt, jaki wykształcił się u nich w wyniku migracji, specyficzna mieszanka aramejskiego i izraelskiego, uznawany jest jako osobny język. Posługuje się nim obecnie zaledwie 20 osób.
Język migowy Maritime
Językiem migowym Maritime posługują się mieszkańcy trzech kanadyjskich prowincji: Nowa Szkocja, Nowa Funlandia, Nowy Brunszwik, a także na Wyspie Księcia Edwarda. To specyficzna prowincjonalna odmiana brytyjskiego języka migowego. Obecnie posługuje się nią około 100 ludzi, głównie starszych. Liczba użytkowników z roku na rok spada, stąd należy się domyślać, że już niedługo „mówić” w tym języku nie będzie umiał nikt.
Balboa Creole French
Specyficzna odmiana kreolskiego języka francuskiego, używana tylko i wyłącznie w jednym miejscu na Ziemi – na wyspie Balboa, części miasta Newport w Kalifornii. Posługuje się nim zaledwie kilka francuskich rodzin. To pochodna języka francuskiego, w której słychać naleciałości angielskie, hiszpańskie i niemieckie. Różnice są na tyle znaczące, że dla Francuzów język ten bywa niezrozumiały (jako tako radzą sobie z nim mieszkańcy Haiti i francuskich Karaibów). Według badań lingwistycznych przeprowadzanych w 2009 roku jedynie 20 osób operuje tym językiem.
