Stare stacje nasłuchowe. Gdy nie było radarów, samoloty wykrywano słuchem

Strona głównaStare stacje nasłuchowe. Gdy nie było radarów, samoloty wykrywano słuchem
03.01.2019 14:24
Niemieckie indywidualne aparaty nasłuchowe, 1917 r.
Niemieckie indywidualne aparaty nasłuchowe, 1917 r.
Źródło zdjęć: © Rare Historical Photos

Jak wykryć nadlatujący, niewidoczny samolot, gdy nie mamy radaru? Konstruktorzy z dawnych lat mieli na to sposób: wykrywacze akustyczne. Czyli gigantyczne uszy, którymi nasłuchiwano, czy gdzieś za chmurami nie nadlatuje powietrzny intruz.

Pionierski etap rozwoju lotnictwa to czas, gdy na niebie zaroiło się od niezwykłych konstrukcji. W powietrze wznosiły się m.in. tak dziwaczne maszyny, jak latająca wanna Gustave’a Albina Whiteheada, czy przypominające latającą kamienicę hydroplan Caproni Ca.60 Transaero.

Wraz z rosnącą popularnością samolotów i coraz skuteczniejszymi próbami ich militarnego zastosowania, paląca stawała się potrzeba zorganizowania skutecznej obrony przeciwlotniczej. Ta nie mogła istnieć bez systemu wykrywania samolotów. Tylko jak wykryć z ziemi maszynę, poruszającą się nieraz wysoko, za osłoną chmur?

Holenderski aparat nasłuchowy z lat 30.
Źródło zdjęć: © Rare Historical Photos
Holenderski aparat nasłuchowy z lat 30.

Jak wykryć samolot?

Rozwiązaniem, opracowanym i wdrożonym niezależnie w wielu krajach, okazały się różne aparaty nasłuchowe. Urządzenia te – od małych, zakładanych na głowę pojedynczego żołnierza "uszu" po wielkie, stacjonarne stacje nasłuchu - wyglądały bardzo osobliwie, jednak pozwalały wykryć nadlatujące samoloty ze znacznej odległości.

Poprzednicy radaru

Prekursorem takich działań był m.in. William Sansome Tucker, z którego inicjatywy w latach 20. i 30. XX wieku na wybrzeżu Wielkiej Brytanii wzniesiono tzw. zwierciadła akustyczne. Pozostałości tych instalacji można do dzisiaj oglądać m.in. w byłej bazie RAF-u, Denge, gdzie wzniesiono z betonu wielkie, kilkudziesięciometrowe instalacje wczesnego wykrywania samolotów.

Zwierciadła akustyczne w bazie RAF Denge
Źródło zdjęć: © Wikimedia Commons, Paul Russon, Lic. CC BYSA 2.0
Zwierciadła akustyczne w bazie RAF Denge

Podobne rozwiązania, z mniejszym lub większym rozmachem, stosowano również w innych krajach jako substytut lub – w późniejszym czasie – uzupełnienie radarów.

Dobrym przykładem jest opracowany w Stanach Zjednoczonych system nasłuchowy, którego projekt opublikowano w gazecie dla majsterkowiczów. To tanie i zbudowane z powszechnie dostępnych elementów (m.in. tuba gramofonu) urządzenie pozwalało na wykrywanie samolotów z odległości kilkunastu kilometrów.

Detektor opracowany w Czechosłowacji w latach 20.
Źródło zdjęć: © Rare Historical Photos
Detektor opracowany w Czechosłowacji w latach 20.
Francuska stacja nasłuchowa opracowana przez noblistę, Jeana-Baptiste Perrina
Źródło zdjęć: © Rare Historical Photos
Francuska stacja nasłuchowa opracowana przez noblistę, Jeana-Baptiste Perrina
Japońskie stacje nasłuchowe wizytowane przez cesarza Hirohito
Źródło zdjęć: © Rare Historical Photos
Japońskie stacje nasłuchowe wizytowane przez cesarza Hirohito
Brytyjska stacja nasłuchowa z lat 30.
Źródło zdjęć: © Rare Historical Photos
Brytyjska stacja nasłuchowa z lat 30.
Niemiecka stacja nasłuchowa z 1939 r.
Źródło zdjęć: © Rare Historical Photos
Niemiecka stacja nasłuchowa z 1939 r.
Udostępnij:
Wybrane dla Ciebie
Komentarze (0)