Nowy teleskop ostrzeże przed groźnymi asteroidami

Zawiera najpotężniejszy na świecie aparat cyfrowy. Ze szczytu hawajskiego wulkanu wypatrywać będzie asteroid zagrażających Ziemi, przeczesywać rubieże Układu Słonecznego, szukać pulsujących gwiazd i supernowych. Pierwszy teleskop systemu Pan-STARRS rozpoczyna całonocne obserwacje.

Projekt Panoramic Survey Telescope And Rapid Response System (w skrócie Pan-STARRS) zakłada stworzenie sieci teleskopów, których zadaniem będzie ciągła obserwacja dużych obszarów nieba. Analizując komputerowo zdjęcia wykonane w odstępie godzin i dni, astronomowie mają nadzieję odkryć tysiące nieznanych wcześniej ciał Układu Słonecznego - w tym tzw. Near-Earth Objects (NEOs), czyli asteroidy i komety potencjalnie zagrażające Ziemi (obecnie znamy ich kilka tysięcy). Uczeni spodziewają się też znaleźć nowe transneptunowce, tj. ciała Układu Słonecznego krążące poza orbitą Neptuna. Przypomnijmy, że odkrycie kilku takich obiektów (a zwłaszcza tzw. Eris) doprowadziło parę lat temu do odebrania Plutonowi statusu planety.

Ta technika obserwacji nieba pozwala jednak na znacznie więcej niż monitorowanie Układu Słonecznego. Na zdjęciach ujawnią się dotąd niezauważone gwiazdy zmienne, w tym tzw. cefeidy, które służą do pomiarów międzygalaktycznych odległości. Podobne astrometryczne zastosowanie mają tzw. supernowe typu Ia - ich również szukać będzie system Pan-STARRS.

Pierwszy teleskop wchodzący w skład systemu, nazwany po prostu Pan-STARRS 1 (PS1), właśnie rozpoczął pracę w pełnym wymiarze godzin. Zlokalizowany na szczycie hawajskiego wulkanu Haleakala, teleskop ten został zaliczony do dwudziestki cudów nowoczesnej inżynierii w rankingu serwisu Gizmo Watch w roku 2008. Urządzenie zawiera bowiem aparat cyfrowy o iście gigantycznej rozdzielczości 1400 megapikseli, co stanowi światowy rekord. Gdyby wydrukować fotografię zrobioną takim aparatem w rozdzielczości 300 dpi, miałaby ona wymiary połowy boiska do koszykówki. PS1 robi takie zdjęcie co pół godziny, w ciągu nocy produkując ilość danych, na pomieszczenie której potrzeba by 1000 płyt DVD.

W skład systemu Pan-STARRS docelowo wchodzić ma 6 teleskopów. Zakończenie ich budowy planowane jest wstępnie na 2012 r.